Το καλοκαίρι που κάνουν την εμφάνισή τους τα κουνούπια, καλό είναι να είμαστε προετοιμασμένοι από πριν για να τα αντιμετωπίσουμε φυσικά.

Μερικά μέτρα προστασίας για το σπίτι μας:
- Τα κουνούπια γεννούν τα αυγά τους στην επιφάνεια του νερού που λιμνάζει. Τα πρώτα δύο στάδιά τους της ζωής ενός κουνουπιού εξαρτώνται από το νερό, χωρίς αυτό δεν μπορούν να αναπαραγάγουν. Επομένως το πρώτο βήμα για τον έλεγχο των κουνουπιών είναι να μην υπάρχει στην περιοχή μας στάσιμο νερό. Αλλάζεται τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα το νερό των κατοικίδιων ζώων σας και φροντίστε να μην μένει πουθενά νερό όταν ποτίζεται.

- Τα σκοτεινά ρούχα προσελκύουν τα κουνούπια. Όταν βγαίνετε, φορέστε ανοιχτού χρώματος ρούχα για να μην τα προσελκύεται.
- Τα αρώματα που μυρίζουν γλυκά, τα σπρέι μαλλιών και οι λοσιόν για μαύρισμα προσελκύουν τα κουνούπια. Είναι καλύτερο όταν βγαίνετε έξω να αποφεύγετε να φοράτε αρώματα.
- Τα κουνούπια μας ανιχνεύουν επίσης από το διοξείδιο του άνθρακα της αναπνοής μας, (από μέχρι και 20 μέτρα μακριά). Συνιστάται να μην κάνετε δουλειές που κάνουν βαρύτερη την αναπνοή σας επειδή γίνεστε μεγαλύτερος στόχος.
- Αποφύγετε τα γλυκά, τα φρούτα όπως οι μπανάνες δεδομένου ότι αυτά μπορούν να προσελκύσουν τα κουνούπια.
- Εάν ψήνεται στη σχάρα, ρίξτε λίγο φασκόμηλο ή δεντρολίβανο στα κάρβουνα για να αποκρούετε τα κουνούπια.
- Φυτέψτε marigold και catnip γύρω από το σπίτι σας που λειτουργούν ως φυσική απωθητική ουσία με το άρωμά τους.

Φυσικές απωθητικές ουσίες για τα κουνούπια:
Πολλά φυτά όπως το σκόρδο, η κανέλα, το γεράνι, ο ευκάλυπτος, ο κέδρος, ο βασιλικός, το δεντρολίβανο, τα γαρίφαλα, η μέντα, η σιτρονέλλα, το μελισσόχορτο (που περιέχει σιτρονέλλα όπως έχω γράψει αλλού), τα κρεμμύδια, το θυμάρι, η καλέντουλα (marigold) και η καλαμίνθη (catnip-catmint) αποκρούουν τα κουνούπια.

Μια μελέτη του 2002 στο New England Journal of Medicine σύγκρινε τις διαφορετικές συνθετικές χημικές και βοτανικές απωθητικές ουσίες:
To Repel® Lemon Eucalyptus προσφέρει 120.1 λεπτά προστασία από τα κουνούπια, περισσότερο από μια απωθητική ουσία με μια χαμηλή συγκέντρωση του χημικού DEET (το Off Skintastic για τα παιδιά με 4.75% DEET* παρέχουν 88.4 λεπτά προστασία), και λιγότερο από το OFF! Deep Woods® με 23.8% DEET*, το οποίο παρέχει 301.5 λεπτά προστασία.
Οι απωθητικές ουσίες του αιθέριου ελαίου από ευκαλύπτου, εκτός από τις χημικές ουσίες DEET* και picaridin, έχουν καταχωρηθεί με την Αμερικάνικη υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος (που σημαίνει ότι τα υλικά έχουν αναθεωρηθεί και έχουν εγκριθεί για την αποτελεσματικότητα και την ανθρώπινη ασφάλεια) και συστήνεται από τα κέντρα ελέγχου ασθενείας και πρόληψης για τα κουνούπια που μπορούν να φέρουν τον ιό του δυτικού Νείλου.

Αιθέριο έλαιο γερανιών και έλαιο σόγιας
Η μελέτη του New England Journal of Medicine διαπίστωσε ότι το Bite Blocker παρείχε 94.6 λεπτά προστασία ενάντια στα κουνούπια. Αυτό είναι ελαφρώς αποτελεσματικότερο από to Skintastic για τα παιδιά (που περιέχei 4.75% DEET), τα οποία παρείχαν 88.4 λεπτά προστασίας.
Η μελέτη από το Ηνωμένο τμήμα γεωργίας ταξινόμησε το Bite Blocker δεύτερο στην αποτελεσματικότητα μετά από το Repel. Το Bite Blocker εκτιμήθηκε πιο αποτελεσματικότερο από τη συνθετική απωθητική ουσία κουνουπιών DEET* 7%.
Το Bite Blocker έχει αιθέρια έλαια του γερανιού, της σόγιας και της καρύδας και είναι διαθέσιμο σαν σπρέι για ψεκασμό ή λοσιόν.

Σιτρονέλλα
Μια γνωστή φυσική απωθητική ουσία κουνουπιών. Τα αιθέρια έλαια της σιτρονέλλας χρησιμοποιούνται για να κάνουν λοσιόν, σπρέι και κεριά.
Μια μελέτη του Πανεπιστήμιο Guelph αξιολόγησε την αποτελεσματικότητα των κεριών με σιτρονέλλα 3% και 5% στην προστασία από τα δαγκώματα.
Διαπίστωσαν ότι οι άνθρωποι που τοποθετήθηκαν κοντά στα κεριά σιτρονέλλας είχαν 42.3% λιγότερα τσιμπήματα.
Με βάση αυτά τα αποτελέσματα, τα κεριά σιτρονέλλας δεν πρέπει να χρησιμοποιηθούν ως αυτόνομη απωθητική ουσία, αν και μπορούν να βοηθήσουν αρκετά.
Δείτε περισσότερα: Σιτρονέλλα, δεν είναι μόνο μία! Ιδιότητες και χρήσεις!

Catnip-Catmint
Μια άλλη έρευνα από το τμήμα εντομολογίας του κρατικού Πανεπιστημίου της Αϊόβα παρουσίασε τα αποτελέσματα μιας μελέτης για το κοινό catnip. Μεταξύ των συμπερασμάτων τους ήταν το γεγονός ότι το αιθέριο έλαιο του catnip είναι 10 φορές αποτελεσματικότερο στην απόκρουση των κουνουπιών από τις ισχυρές χημικές ουσίες όπως το DEET*.

Κάποια άλλη θεωρεία υποστηρίζει ότι η συχνή κατανάλωση σκόρδου λειτουργεί σαν απωθητική ουσία μέσω της οσμής του δέρματος στα τσιμπήματα των κουνουπιών.

Μια δικιά μου μέθοδος που για μένα δουλεύει είναι να αλείβω στο σώμα μου χυμό από λεμόνι. Ίσως σας φαίνεται πολύ απλό για να είναι αποτελεσματικό αλλά σε μένα δουλεύει. Εξάλλου το λεμόνι απολυμαίνει, καθαρίζει και μαλακώνει το δέρμα. Αν το δοκιμάσετε και εσείς πείτε μου τα αποτελέσματα.

Για να φτιάξετε την δικιά σας απωθητική ουσία σας προσθέστε 7-10 σταγόνες από αιθέρια έλαια σε 2 κουταλάκια από φυτικό έλαιο και αναμίξετε. Τα αιθέρια έλαια είναι αρκετά ισχυρά και μπορούν να ενοχλήσουν τα ευαίσθητα άτομα για αυτό πρέπει να γίνεται δοκιμή πρώτα σε ένα μικρό σημείο του σώματος, για τυχόν αλλεργίες. Οι έγκυοι γυναίκες πρέπει να συζητήσουν με το γιατρό τους για τη χρήση οποιουδήποτε αιθέριου λαδιού.

Φυσικοί τρόποι για την αντιμετώπιση των τσιμπημάτων από κουνούπια
Η απλούστερη μέθοδος για την ανακούφιση από τη φαγούρα του τσιμπήματος των κουνουπιών είναι μια κρέμα που γίνεται εύκολα, από συστατικά που βρίσκονται συνήθως στα περισσότερα σπίτια.
Η κρέμα μπορεί να γίνει με τη χρησιμοποίηση μόνο σόδας και νερού. Χύστε λίγη σόδα σε ένα μικρό κύπελλο και αναμίξτε την με λίγο νερό για να κάνετε μια κολλώδη κρέμα.
Αλείψτε το μείγμα της κρέμας στο τσιμπημένο σημείο για άμεση ανακούφιση.
Αυτή τη μέθοδο την έχω χρησιμοποίηση και εγώ και την βρήκα αποτελεσματική.
Μια άλλη μέθοδος που έχω διαβάσει για να απαλλαγείτε από τη φαγούρα και την ενόχληση, είναι να τρίψτε φύλλα φρέσκιας μαντζουράνας πάνω στα τσιμπήματα, αλλά η καλύτερη πιστεύω γενικώς για τσιμπίματα είναι το πεντάνευρο.

Ο James Duke, Ph.D., συντάκτης «του πράσινου φαρμακείου» συστήνει το φυτό πεντάνευρο Plantain (Plantago, διάφορα είδη) ότι είναι ένα από τα καλύτερα φυτά για να μεταχειριστεί τα τσιμπήματα κουνουπιών.
Δεν χρειάζεστε να φυτέψετε αυτό το φυτό επειδή είναι ένα πολύ κοινό ζιζάνιο και βρίσκεται παντού. Για να χρησιμοποιήσετε το φυτό ως πρώτες βοήθειες για ένα δάγκωμα κουνουπιών, συντρίψτε μερικά φύλλα και τα τρίψτε το στο δάγκωμα. Γενικώς το πεντάνευρο είναι αντίδοτο των δηλητηρίων.

Τέλος ο Διοσκουρίδης αναφέρει στο περί απλών φαρμάκων Β':
Τα κουνούπια δεν τα αφήνει να πλησιάσουν η αψιθιά με λάδι, εάν επαλειφθεί.
Ως θυμίαμα η κόνιζα, οι μπάλες, το φύλλωμα και τα πριονίδια του κυπαρισσιού.

*Ας γνωρίσουμε και το DEET
Είναι ένα από τα πιο ευρέως χρησιμοποιούμενα και αποτελεσματικά συστατικά των συμβατικών εντομοαπωθητικών. Η δουλειά του είναι να απωθεί και όχι να σκοτώνει τα έντομα. Η χημική ονομασία του είναι N-διαιθυλο-3-μεθυλμπενζαμίδη (N-Diethyl-m-toluamide). Παρόλο που η συγκεκριμένη ουσία είναι εγκεκριμένη από όλους τους φορείς του κόσμου ως ασφαλής για τον άνθρωπο, είναι ερεθιστική για τους οφθαλμούς και το δέρμα. Έχει συνδεθεί με νευρολογικές και συμπεριφορικές διαταραχές.
Το DEET είναι τοξικό για το περιβάλλον, τα ύδατα, τους υδρόβιους οργανισμούς και τα πουλιά. Τέλος να σημειωθεί πως ανιχνεύεται σχεδόν στο 75% των πηγών νερού των ΗΠΑ. Δε πρέπει να το ψεκάζετε πάνω σε ανοικτό δέρμα ή κάτω από τα ρούχα και θα πρέπει να πλένεστε πριν από κάθε επόμενη εφαρμογή. Επίσης απαγορεύεται να χρησιμοποιείται σε μωρά κάτω των 2 μηνών. Εγώ θα έλεγα να μη το χρησιμοποιείτε ακόμα και σε μεγαλύτερα παιδιά. Καλύτερα να μη το χρησιμοποιείτε γενικά.

Δείτε ακόμη: Κράτα μακριά τα κουνούπια με φυσικούς τρόπους!

Ένα φυτό με ψαράκι, που εξαφανίζει τα κουνούπια!!

Φτιάξτε παγίδα για κουνούπια απλά και φθηνά!

Μαγιοβότανο ή νεπέτα - Το ηρεμιστικό και εντομοαπωθητικό!

Πανεύκολα, Χειροποίητα εντομοαπωθητικά σπρέι!

Κεραλοιφή για τσιμπήματα εντόμων!

Πηγή: www.ftiaxno.gr

και:  oliviart-gr.blogspot.gr

Τονωτικό μασάζ
δενδρολίβανο, δυόσμος, φασκόμηλο, πορτοκάλι, λεμόνι, θυμάρι, πεύκο

Ηρεμιστικό μασάζ
χαμομήλι, λεβάντα, γιασεμί, τριαντάφυλλο, μαντζουράνα, λιβάνι, μύρο

Αναζωογονητικό μασάζ
μελισσόχορτο, λεμόνι, δυόσμος, πορτοκάλι, καλέντουλα, κυπαρίσσι

Διεγερτικό μασάζ
τριαντάφυλλο, φασκόμηλο, γιασεμί

Για μετά τον ήλιο
χαμομήλι, λεβάντα, καλέντουλα, αβοκάντο

Για πονοκέφαλο, ημικρανία 

δενδρολίβανο, δυόσμος, λεβάντα, ματζουράνα, τριαντάφυλλο

Για γρίππη, κρυολόγημα
φασκόμηλο, θυμάρι, δενδρολίβανο, ευκάλυπτος, ρίγανη, πορτοκάλι, λεμόνι, πεύκο

Για άσθμα, βρογχίτιδα
ρίγανη, μύρο, μαντζουράνα, μελισσόχορτο, θυμάρι

Για μυϊκούς πόνους
δενδρολίβανο, πεύκο, κυπαρίσσι, ευκάλυπτος, μελισσόχορτο, βάλσαμο

Για ρευματισμούς, αρθριτικά
λεμόνι, δάφνη, ματζουράνα, βάλσαμο, θυμάρι, ρίγανη, δυόσμος

Για τα μωρά
χαμομήλι, λεβάντα, καλέντουλα, τριαντάφυλλο, αβοκάντο, κυπαρίσσι

Για ρυτίδες, ραγάδες
λιβάνι, τριαντάφυλλο, αβοκάντο, χαμομήλι, λεβάντα

Κυτταρίτις
κυπαρίσσι, ρίγανη

Έκζεμα
χαμομήλι, καλέντουλα, βάλσαμο, δυόσμος

Πληγές
βάλσαμο, μύρο, λιβάνι, χαμομήλι

Αντικαταθλιπτικά
γιασεμί, φασκόμηλο, μελισσόχορτο, δενδρολίβανο, περγαμόντο, βάλσαμο, ροδέλαιο

Για τα μαλλιά
δενδρολίβανο, δάφνη, αβοκάντο

Δείτε: Σωστή παρασκευή γιατρικών από βότανα.
Το είδα: fysei.blogspot.gr

Η σουμάδα γίνεται με τον χυμό των γλυκών αμυγδάλων -μαζί με μερικά πικρά, για να πάρει το χαρακτηριστικό άρωμα- ο οποίος ενώνεται με ένα σιρόπι ζάχαρης. Γίνεται ένα υπόλευκο σιρόπι, σαν γάλα, το οποίο μοσχοβολά αμύγδαλο! Σερβίρεται πολύ παγωμένο, είναι μοναδική η γεύση του και είναι πολύ τονωτικό.

Παραδοσιακά, ήταν το κέρασμα των καλεσμένων σε αρραβώνες και σε γάμους. Εκτός από τον προφανή λόγο του “λευκού χρώματος” έχω βάσιμες υποψίες ότι είχε επιλεχθεί, γιατί το γάλα των αμυγδάλων είναι πολύ θρεπτικό και δίνει δύναμη για τις έντονες ετοιμασίες, την κούραση και το άγχος τέτοιων γεγονότων.

Ποιες ζωτικές για το κύτταρο ουσίες συνιστώνται για διαταραχές
του καρδιακού ρυθμού;

Οι διαταραχές του καρδιακού ρυθμού μπορούν σε συντομία να ονομαστούν «αρρυθμίες». Συχνά οι διαταραχές αυτές προκαλούνται από την έλλειψη ζωτικών για το κύτταρο ουσιών στα «ηλεκτρικά» κύτταρα του καρδιακού μυός, με
επακόλουθα προβλήματα στην επίτευξη της διέγερσης και την περαιτέρω μεταφορά Συμπτώματα που συνδέονται με τις διαταραχές του
καρδιακού ρυθμού, όπως, για παράδειγμα, η ταχυκαρδία ή η αρυθμία, συχνά συνοδεύονται από ελαφρά διαταραχή της συνείδησης και ίλιγγο.
Τα κύτταρα της καρδιάς καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες ενέργειας. Το ίδιο συμβαίνει και με τα «ηλεκτρικά» κύτταρα του καρδιακού μυός. Για μια βέλτιστη λειτουργία απαιτούνται ζωτικές για το κύτταρο ουσίες που τροφοδοτούν τα μυικά κύτταρα, όπως

καρνιτίνη,
ταυρίνη,
συνένζυμο Q10,
βιταμίνη C,
βιταμινη Ε
βιταμίνες της ομάδας Β, καθώς και μέταλλα
μαγνησίου,
ασβεστίου και
καλίου.

Το κάλιο βοηθά στην διατήρηση της φυσιολογικής πίεσης του αίματος, το μαγνήσιο βοηθά στην διάσπαση των τροφών που καταναλώνουμε σε ενέργεια και βοηθά να αποφύγουμε τις κράμπες, η βιταμίνη Ε είναι αντιοξειδωτικό και καταστρέφει τις ελεύθερες ρίζες που δημιουργεί το στρες, το σελήνιο βοηθά την λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και τον μεταβολισμό του θυρεοειδή. Σουμάδα, λοιπόν, η τονωτική, για όσες εκδηλώσεις απαιτούν ενέργεια!

Η συνταγή βγάζει 2 λίτρα σουμάδας, η οποία αραιώνεται σε αναλογία 1:5, δηλαδή βγάζει 10 λίτρα ροφήματος.
Η σουμάδα πίνεται και ζεστή και κρύα. Για καλύτερα αποτελέσματα (στην υγεία σας) όμως καλύτερα να τη πίνετε χλιαρή.

Υλικά:
• 600 γρ αμύγδαλα
• 5 πικραμύγδαλα ή κουκούτσια από βερίκοκα 
• 2 λίτρα νερό 
• 1 κιλό ζάχαρη

Εκτέλεση:
Βάλτε τα αμύγδαλα να φουσκώσουν μια νύχτα καλά σκεπασμένα με νερό. Την επομένη, βουτήξτε τα σε νερό που βράζει για 1-2 λεπτά. Βεβαιωθείτε πως το φλούδι βγαίνει εύκολα και αποσύρετε από τη φωτιά. Βγάλτε τα με τρυπητή κουτάλα σε μπολ και ξεφλουδίστε τα. Αν κάποια σας δυσκολεύουν ξαναρίξτε τα στο ζεστό νερό.

Τις φλούδες μαζέψτε τις, απλώστε σε ταψάκι και αφήστε 2 μέρες να στεγνώσουν εντελώς. Αλέστε τις στο μούλτι και χρησιμοποιείστε τις για κρέμα προσώπου ή σώματος.

Τα καθαρισμένα αμύγδαλα αλέστε σε μεγάλο και δυνατό μπλέντερ με το ένα λίτρο νερό, ως εξής: βάλτε τα αμύγδαλα και νερό τόσο όσο να τα σκεπάσει. Ξεκινήστε να αλέθετε σε μέτρια ταχύτητα για 2λεπτά και μετά προσθέστε νερό από το άνοιγμα του καπακιού, όπως κάνουμε στη μαγιονέζα με το λάδι. Θέλετε να αλεστεί όσο πιο ψιλό γίνεται το αμύγδαλο.
Βάζουμε το σουρωτήρι μέσα σε μεγάλο μπολ, το στρώνουμε με λεπτό βαμβακερό πανί, αδειάζουμε τον πολτό αμυγδάλου. Σηκώνουμε τις τέσσερεις άκρες του πανιού και στρίβουμε για να βοηθήσουμε να βγάλει όσο περισσότερο γάλα γίνεται. Μαλάξτε όπως μπορείτε την αμυγδαλόμπαλα μέχρι να μείνει ψιχουλιαστό μέσα το αμύγδαλο. Θα εκπλαγείτε από το γάλα που θα έχετε μαζέψει, μέσα στο μπολ!

Βάλτε την ψίχα αμυγδάλου στο ψυγείο για άλλη χρήση και συνεχίστε να φτιάξετε το σιρόπι ζάχαρης.
Σε κατσαρόλα βάλτε 1 κιλό ζάχαρη με 1/2 λίτρο νερό να βράσει. Όταν το σιρόπι είναι διαυγές, προσθέστε το γάλα των αμυγδάλων και φέρτε σε βρασμό. Προσέξτε, γιατί φουσκώνει ξαφνικά και κινδυνεύετε να ξεχειλίσει από την κατσαρόλα. Ανακατέψτε καλά και όταν έχει φουσκώσει, βγάλτε το από τη φωτιά, αφήστε το να ηρεμήσει λίγο και ξαφρίστε το. Θα βγάλετε ένα-ενάμιση κρασοπότηρο αφρό. Ο αφρός, αν μείνει, δεν δίνει καλή συνοχή στο ρόφημα, όταν αυτό αραιωθεί με νερό.
Γεμίστε αποστειρωμένες μπουκάλες (πλύντε καλά και βάλτε σε φούρνο 100 βαθμών για λίγα λεπτά) με το σιρόπι αμυγδάλου, αφήστε να κρυώσουν ανοικτές -χωρίς το βιδωτό καπάκι- πάνω στον πάγκο. Όταν κρυώσει καπακώνετε και φυλάττε στο ψυγείο.

Αν θέλετε να χρησιμοποιήσετε φελλούς για καπάκι, μπορείτε να τους αποστειρώσετε κι αυτούς στο φούρνο, με τα μπουκάλια (αφού τους έχετε πλύνει). Ο φελλός όταν ζεσταθεί μαλακώνει και αυτός, φαντάζομαι, είναι ο τρόπος με τον οποίο καταφέρνουν να χωρέσουν μεγαλύτερης διάμετρο φελλό στο στόμιο των μπουκαλιών της σαμπάνιας.
Δεν το έχω δοκιμάσει, αλλά πιστεύω πως αν όλα είναι σφιχτά όταν συσκευαστούν και κλειστούν (μπουκάλα, σουμάδα, φελλός), θα μπορούσε να διατηρηθεί εκτός ψυγείου σε σκοτεινό και δροσερό μέρος για 6μήνες πριν ανοιχθεί. Όταν ανοιχτεί διατηρείται στο ψυγείο.

Τέλος εάν συνδυαστεί με τη κατανάλωση κράταιγου ή/και μελισσόχορτου προκύπτει ένας εξαιρετικός θεραπευτικός συνδυασμός για τη καρδιά σας…

Υπενθυμίζουμε ότι ο κράταιγος είναι ένα από τα καλύτερα βότανα με την ιδιότητα να “ρίχνει” την αρτηριακή πίεση. Διαβάστε περισσότερα για τον κράταιγο εδώ

Ενώ το μελισσόχορτο τονώνει την καρδιά και το κυκλοφορικό σύστημα (μεταξύ των άλλων). Διαβάστε περισσότερα για τις ιδιότητες και συνταγές του μελισσόχορτου εδώ

Στην ενότητά μας "φτιάχνω μόνος για πρόληψη/θεραπεία", θα δείτε πολλούς τρόπους ώστε να φροντίζετε την υγεία σας φυσικά!!





Το είδα: enallaktikidrasi.gr

Ναυτίες, φουσκώματα, αϋπνίες. Κάποιες φορές, τα βότανα ή τα μυρωδικά μπορούν να γίνουν οι καλύτεροι σύμμαχοι της μέλλουσας μαμάς. Ή οι χειρότεροι εχθροί.

Αν είστε λάτρης των εναλλακτικών θεραπειών και των βοτάνων, αυτό που θα πρέπει να μάθετε από τους πρώτους κιόλας μήνες της εγκυμοσύνης σας είναι πως τα βότανα μπορεί να θεωρούνται αθώα, μην ξεχνάτε, όμως, πως είναι και φάρμακα, γι’ αυτό η χρήση τους πρέπει να γίνεται με τη συμβουλή του γιατρού σας. Όπως δεν θα χρησιμοποιούσατε κάποιες φαρμακευτικές ουσίες κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή του θηλασμού, έτσι πρέπει να είστε το ίδιο προσεκτικές και με τη χρήση βοτάνων. Εξαιτίας της έλλειψης τεστ ασφαλείας και των μη πιστοποιημένων συστατικών, οι έγκυοι και οι γυναίκες που θηλάζουν θα πρέπει να προσέχουν όταν χρησιμοποιούν τσάι από μείγμα βοτάνων ή άλλα παρόμοια προϊόντα. Μερικά βότανα περιέχουν ισχυρά, ενεργά συστατικά. Άλλα μπορεί να είναι τοξικά ή απειλητικά για την υγεία. Αν και τα περισσότερα προϊόντα βοτάνων πωλούνται ως συμπληρωματικά τροφίμων, δεν έχουν αυστηρές προδιαγραφές όπως τα φαρμακευτικά προϊόντα. Αυτό σημαίνει ότι κάποια βότανα και βοτανικά συμπληρώματα μπορεί και να μην έχουν ελεγχθεί για την ασφάλεια της χρήσης τους και την «αγνότητά» τους. Κάποια προϊόντα από βότανα μπορεί να περιέχουν αλλεργιογόνα συστατικά, όπως γύρη ή μούχλα. Αν είστε, λοιπόν, αλλεργικές, και πάλι προσοχή στη χρήση.

Βότανα που μπορούμε να χρησιμοποιούμε κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης

Τζίντζερ (πιπερόριζα) και βαλλωτή, για τη ναυτία: Το τζίντζερ (πιπερόριζα) πράγματι μπορεί να ηρεμήσει το στομάχι και να σταματήσει τις ναυτίες της εγκυμοσύνης. Χάρη στις ισχυρές αντιοξειδωτικές ιδιότητές του, εμποδίζει την επίδραση της σεροτονίνης -χημική ουσία που παράγεται από τον εγκέφαλο και από το στομάχι κάθε φορά που εμφανίζεται ναυτία-, καθώς και την παραγωγή ελευθέρων ριζών. Κυκλοφορεί σε κάψουλες, σκόνη, έγχυμα ή βάμμα. Γενικά, πάντως, αποφύγετέ το τουλάχιστον δύο εβδομάδες πριν γεννήσετε, και εντελώς αν έχετε προγραμματίσει καισαρική.

Σεντέλα, μύρτιλλο και τζίνγκο μπιλόμπα, για πρησμένα πόδια: Πρήξιμο, βάρος και διαστολή των τριχοειδών αγγείων είναι τα πιο συνηθισμένα προβλήματα. Η μήτρα, της οποίας ο όγκος αυξάνεται συνεχώς, πιέζει τις φλέβες των ποδιών εμποδίζοντας την επιστροφή του αίματος στην καρδιά. Λόγω των ορμονικών αλλαγών που συντελούνται στη διάρκεια της εγκυμοσύνης, οι φλέβες γίνονται πιο αδύναμες και σπάνε ευκολότερα. Για να ανακουφιστείτε, κρατήστε για λίγο ανασηκωμένα τα πόδια σας και πίνετε πολύ νερό για να αποφύγετε την κατακράτηση υγρών.

Τζίνγκο μπιλόμπα, ανανάς, και σημύδα, για την κυτταρίτιδα: Τα προβλήματα του κυκλοφορικού συστήματος που εμφανίζονται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, επιδεινώνουν το πρόβλημα της κυτταρίτιδας. Ευεργετικά είναι τα εκχυλίσματα των παραπάνω φυτών, που βοηθούν στην αποβολή των υγρών και των άχρηστων ουσιών. Τα συστατικά αυτά περιέχονται σε φυσικά σκευάσματα με τη μορφή κρέμας, τζελ, σπρέι.

Σκόνη φτελιάς ή ρίζα δεντρομολόχας, για τις καούρες.

Ανθόνερο, τριαντάφυλλο, μελισσόχορτο και πορτοκάλι, για την αφυδάτωση.

Αμυγδαλέλαιο και έλαιο αβοκάντο, για τη χαλάρωση: Έχουν ήπια δράση, κι έτσι μπορούν να χρησιμοποιούνται καθημερινά, ακόμη και σε ευαίσθητες περιοχές, όπως το στήθος.

Φύλλα κόκκινης σμεουριάς: Μαλακώνουν τον τράχηλο.

Τσουκνίδα: Δυναμώνει το αίμα.

Βότανα (και μπαχαρικά) που θα πρέπει να αποφεύγουμε κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης

Γερμανικό χαμομήλι: Σε μεγάλες ποσότητες μπορεί να προκαλέσει αλλεργικές αντιδράσεις ή και αϋπνίες, παρόλο που είναι γνωστό για τις καταπραϋντικές του ιδιότητες.

Τσίλι: Σε μεγάλη ποσότητα μπορεί να προκαλέσει διάρροιες.

Εχινάκεια: Σε μικρές δόσεις είναι ασφαλής, αλλά αποφύγετε να τη χρησιμοποιήσετε πάνω από μία εβδομάδα συνεχόμενα.

Δίκταμο ή αλλιώς σπαθάρι: Στην αρχαιότητα, το χρησιμοποιούσε ο Ιπποκράτης ως εκτρωτικό, κατά συνέπεια είναι εξαιρετικά επικίνδυνο, ειδικά στην πρώτη φάση της εγκυμοσύνης.

Αλόη: Έχει εκτρωτικές ικανότητες, γνωστές στη Φαρμακευτική.

Άνηθος: Ενώ ρυθμίζει την έμμηνο ρύση, απαγορεύεται στην εγκυμοσύνη.

Αντράκλα: Η χρήση της γνωστής σε όλους μας γλιστρίδας πρέπει να γίνεται με μεγάλη προσοχή κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Μαϊντανός & ρίγανη: Πρέπει να χρησιμοποιούνται σε πολύ μικρές ποσότητες.

Κάρδαμο, δεντρολίβανο, κανέλα, κρόκος, λυγαριά, γλυκόριζα, λουίζα, καλέντουλα, μανδραγόρας, φλισκούνι, φασκόμηλο, μαύρα και μπλε μούρα.

Διατροφικά βοηθήματα στο θηλασμό
Κάποια βότανα περιέχουν φυτικές ουσίες που προάγουν την παραγωγή γάλακτος, οπότε και βοηθούν κατά πολύ στο θηλασμό, άλλα πάλι είναι εντελώς απαγορευτικά.

Τα βοηθητικά

Μάραθος, τριγωνέλλα, βασιλικός, κύμινο και σκόνη γλυκάνισου: Προάγουν την παραγωγή γάλακτος.

Τσουκνίδα και πικραλίδα: Μπορούν να μειώσουν οιδήματα που δημιουργούνται στην επιλόχειο περίοδο. Βοηθητικά για την καταπολέμηση του οιδήματος είναι το σπανάκι, η ρόκα, το σέσκουλο, το λάχανο και το ραδίκι.

Τα επικίνδυνα

Χαμομήλι, δυόσμος, φασκόμηλο και αγράμπελη είναι απαγορευτικά στο θηλασμό, γιατί σταματούν το γάλα.

Άρθρο της Ελένης Χαδιαράκου με τη συνεργασία της Μάγιας Μαυράκη (ειδικός στην κινέζικη βοτανολογία).
Το είδα: alttherapy.blogspot.gr

Σύμμαχο στη φύση, για την ανακούφιση των βασανιστικών συμπτωμάτων που τους ταλαιπωρούν, μπορούν να αναζητήσουν όσοι πάσχουν από αλλεργίες. Αναπνευστικά προβλήματα, άσθμα, δερματικές ενοχλήσεις αντιμετωπίζονται με μια σειρά βοτάνων, μερικά εκ των οποίων παρουσιάζει σήμερα το «ΕΘΝΟΣ-Υγεία»:

Ginkgo Biloba (Τζίνγκο Μπιλόμπα)

Καταπολεμά τις αλλεργίες του αναπνευστικού και το άσθμα, ενώ έχει ισχυρές αντι­φλεγμονώδεις ιδιότητες. Είναι το μοναδικό μιας ομάδας φυτών που υπήρξαν κατά το παρελθόν και σήμερα υπάρχει σε απολιθωμένες μορφές. Στην Ιαπωνία και την Κίνα θεωρείται ιερό φυτό, καθώς από την αρχαιότητα χρησιμοποιείτο για τη δύσπνοια, την απόχρεμψη και την ενίσχυση των πνευμόνων.
Δείτε: Ginkgo Biloba (Τζίνγκο Μπιλόμπα) - Το βότανο της μνήμης!

Γλυκόριζα
Πρόκειται για αντιαλλεργικό, αντιβηχικό, αποχρεμπτικό βότανο το οποίο έχει ιδιότητες παρόμοιες με αυτές της κορτιζόνης. Το μαύρο εκχύλισμά της είναι αντιφλεγμονώδες, ενώ ο χυμός της ρίζας του φυτού σε βραστό γάλα αποτελεί φάρμακο κατά της βρογχίτιδας. Γνωστή και στους αρχαίους Eλληνες, η γλυκόριζα συνίστατο από τον Θεόφραστο κατά του άσθματος.
Δείτε: Γλυκόριζα καταπολεμάει έως και ιούς ανθεκτικούς στα αντιικά φάρμακα.

Εφέδρα
Είναι ισχυρό και γρήγορο αντιαλλεργικό και, σύμφωνα με τους βοτανολόγους, χρησιμοποιείται ιατροφαρμακευτικά κατά του άσθματος, του βήχα, του αλλεργικού πυρετού, των αλλεργικών γενικά, της κνίδωσης, καθώς και εναντίον κάποιων μορφών εκζεμάτων και οιδημάτων. Η εφεδρίνη που περιέχεται στο φυτό τονώνει, επίσης, το συμπαθητικό νευρικό σύστημα. Η ουσία μελετήθηκε για πρώτη φορά το 1924 από έναν Κινέζο επιστήμονα ενώ δύο χρόνια πραγματοποιήθηκε η τεχνητή παρασκευή της σε ένα γερμανικό χημικό εργοστάσιο.

Μελισσόχορτο
Το λάδι του μελισσόχορτου έχει αντιισταμινική δράση και γι' αυτό χρησιμοποιείται στην αρωματοθεραπεία κατά των αλλεργιών. Το φυτό βοηθά, επίσης, στην αντιμετώπιση του άσθματος. Οι αρχαίοι Eλληνες και οι Ρωμαίοι το χρησιμοποιούσαν για να επουλώσουν τις πληγές και να ανακουφιστούν από τα τσιμπήματα των φιδιών και των σκορπιών.
Δείτε: Το υπέροχο Μελισσόχορτο!

Βασιλικός
Τονώνει την αναπνοή, είναι βότανο σπασμολυτικό του πεπτικού, είναι αντισηπτικό και αποχρεμπτικό. Πρόκειται για ένα θαυματουργό φυτό, αφού οι ιαματικές του ιδιότητες είναι ιδιαίτερα πλούσιες. Ο Διοσκουρίδης το σύστηνε ως μαλακτικό των εντέρων και θεραπευτικό των φλεγμονών των πνευμόνων.
Δείτε: Βασιλικός: Δροσερός και πιπεράτος!

και: Απαλλαγείτε από τις αλλεργίες με βότανα!

14 ΒΟΤΑΝΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ.

Τζούλη Αποστολάτου
Eάν σας παρουσιαστεί κάποιο στοματολογικό πρόβλημα, όπως κακοσμία, άφθες, έρπης, ουλίτιδα κλπ., μπορείτε, σε συνδυασμό με τη συμβατική ιατρική, να το αντιμετωπίσετε και με εναλλακτικές και συμπληρωματικές μεθόδους, όπως ομοιοπαθητική, βοτανοθεραπεία και αιθέρια έλαια. H διαφορά της ομοιοπαθητικής από τη συμβατική ιατρική είναι ότι δεν εστιάζει στο στοματολογικό πρόβλημα, αλλά αντιμετωπίζει τον οργανισμό ως ένα σύνολο που πάσχει. O σωστός συνδυασμός της συμβατικής με την ομοιοπαθητική ιατρική μπορεί να φέρει πολύ καλά αποτελέσματα. Aν ακολουθείτε ήδη ομοιοπαθητική θεραπεία για να λύσετε κάποιο χρόνιο πρόβλημά σας, ενημερώστε τον οδοντίατρο που σας παρακολουθεί ότι δεν θα πρέπει να χρησιμοποιεί ευγενόλη (γαριφαλέλαιο), μέντα, παυσίπονα που περιέχουν καφεΐνη, αντιβίωση, αντιφλεγμονώδη κλπ., γιατί αδρανοποιούν τα ομοιοπαθητικά φάρμακα που χρησιμοποιείτε ήδη. Όσον αφορά τις θεραπευτικές ιδιότητες των βοτάνων και των αιθέριων ελαίων, είναι γνωστό ότι έχουν αξιοποιηθεί από τα αρχαία χρόνια, ενώ η αποτελεσματικότητά τους έχει αποδειχθεί και επιστημονικά, τόσο σε σοβαρές παθήσεις όσο και σε ηπιότερες. 

Γιατρευτείτε ομοιοπαθητικά...
Kακοσμία στόματος: Oι αιτίες που μπορεί να την προκαλέσουν είναι πολλές και όχι πάντοτε εύκολα αντιμετωπίσιμες. Eπιπλέον, είναι διάφορα και τα συμπτώματα που ίσως να εμφανίσετε και επομένως διαφορετικά τα φάρμακα που μπορεί να πάρετε. Για παράδειγμα, την κακοσμία που συνοδεύεται από άσπρισμα της γλώσσας και αυξημένη παραγωγή σάλιου όταν κοιμάστε, η ομοιοπαθητική την αντιμετωπίζει με διαφορετικό φάρμακο από μια κακοσμία που συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα. Kατάλληλο φάρμακο: Mercury Solubilis.

Πονόδοντος:
● Eάν σας πονά το δόντι σας κι έχει κάνει απόστημα, δεν είναι απαραίτητο να πάρετε αντιβίωση ή αντιφλεγμονώδη. Kατάλληλο φάρμακο: Hepar Sulphur.
● Tο απόστημα στο δόντι σας δεν είναι επώδυνο, αλλά πρέπει να περιοριστεί; Yπάρχει λύση. Kατάλληλο φάρμακο: Silica.
● Nιώθετε το δόντι σας να «χτυπάει», δηλαδή αισθάνεστε έναν «παλμικό πόνο», όπως ονομάζεται στην ιατρική; Mπορείτε να απαλλαγείτε από αυτόν. Kατάλληλο φάρμακο: Belladona.

Άφθες - Aφθώδεις στοματίτιδες: Πρόκειται για τις γνωστές μικρές «πληγές» που βγάζετε στο στόμα σας εσωτερικά και σας ενοχλούν έντονα, ιδιαίτερα όταν τρώτε ή πίνετε κάτι ξινό ή αλμυρό. Aνάλογα με την αιτία και τη μορφή τους, προτείνεται και η κατάλληλη αγωγή. Kατάλληλα φάρμακα: Mercury Solubilis, Natrum Muriaticum, Bοrax.

Xρόνια Oυλίτιδα: Ίσως να οφείλεται σε κάποιο άλλο παθολογικό πρόβλημα, όπως μια ορμονική διαταραχή, η οποία θα πρέπει να αποκατασταθεί ώστε να σταματήσει και η ουλίτιδα. Kατάλληλο φάρμακο: Aνάλογα με την περίπτωση.

Oύλα που ματώνουν: Eάν σας συμβαίνει συχνά, ίσως επειδή τα δόντια σας σχηματίζουν πολύ εύκολα πέτρα, εκτός από τον καθαρισμό στο ιατρείο, τις ειδικές οδοντόπαστες και τα στοματικά διαλύματα, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε και κάτι άλλο. Kατάλληλο φάρμακο: Phosphorus.

Έρπης: Oι αντιαισθητικές πληγές που βγάζετε στα χείλη σας έπειτα από μια αρρώστια, όταν έχετε πολύ άγχος ή όταν «πέφτει» η άμυνα του οργανισμού σας, μπορούν να φύγουν με τα ειδικά φαρμακευτικά σκευάσματα που θα βρείτε στην αγορά, αλλά και με ομοιοπαθητικά. Kατάλληλο φάρμακο: Natrum Muriaticum.

Tερηδόνα: Mπορείτε να περιορίσετε τη σταδιακή καταστροφή των δοντιών σας από τη βακτηριδιακή πλάκα και τα σάκχαρα που περιέχονται στις τροφές.
Kατάλληλο φάρμακο: Calcarea Carponenica.

Πληροφοριακά
H δοσολογία των φαρμάκων και η διάρκεια της θεραπείας ορίζονται κατά περίπτωση από τον ομοιοπαθητικό γιατρό σε συνεργασία με τον οδοντίατρό σας και εξαρτώνται από το πόσο απλό ή σύνθετο είναι το πρόβλημά σας. Eάν ο οδοντίατρός σας έχει ασχοληθεί με την ομοιοπαθητική, θα γνωρίζει πώς να αντιμετωπίσει το πρόβλημά σας χωρίς τη βοήθεια άλλου ομοιοπαθητικού γιατρού. Για ελαφρές περιπτώσεις, η ελάχιστη δόση είναι 1-2 καραμέλες ή χάπια καθημερινά. Για τις πιο σοβαρές, μπορεί να αυξηθεί η δόση και να γίνει συνδυασμός με άλλα ομοιοπαθητικά φάρμακα.

Δοκιμάστε τα αιθέρια έλαια...
Kακοσμία στόματος: Φρεσκάρετε την αναπνοή σας κάνοντας «γαργάρες» τρεις φορές τη μέρα ή όποτε νιώθετε ανάγκη με τα παρακάτω δύο διαλύματα, που έχουν αντιμικροβιακή δράση και ευχάριστο άρωμα.

1ο διάλυμα
● 1 ποτήρι νερό 
● 1 κουταλιά βότκα
● 6 σταγόνες αιθέριο έλαιο περγαμόντο
● 2 σταγόνες αιθέριο έλαιο μύρο

2ο διάλυμα
● 1 ποτήρι νερό
● 2 σταγόνες αιθέριο έλαιο μέντας
● 2 σταγόνες αιθέριο έλαιο περγαμόντο
● 1 σταγόνα αιθέριο έλαιο μύρο

Πονόδοντος: Eμβαπτίστε την άκρη μιας μπατονέτας σε γαριφαλέλαιο και κάντε μια μικρή επάλειψη στο πονεμένο σας δόντι ή βάλτε σε μισό ποτήρι χλιαρό νερό 5-6 σταγόνες αιθέριο έλαιο γαρίφαλο και κάντε πλύσεις.

Άφθες: Kάντε πλύσεις 3 φορές τη μέρα -ή συχνότερα, αν δεν βλέπετε βελτίωση-με το παρακάτω διάλυμα:

● 1 ποτήρι νερό
● 4 σταγόνες αιθέριο έλαιο περγαμόντο (επουλωτικό)
● 4 σταγόνες αιθέριο έλαιο λεβάντα
● 1 σταγόνα αιθέριο έλαιο μέντα (αντισηπτικό, επουλωτικό)

Oυλίτιδα, μάτωμα ούλων: Κάντε «μπουκώματα» με ένα διάλυμα που περιέχει αιθέρια έλαια με αντισηπτικές, επουλωτικές και αναπλαστικές ιδιότητες.

● 1 ποτήρι χλιαρό νερό
● 1 κουταλάκι μπράντι
● 2 σταγόνες αιθέριο έλαιο μύρο
● 1 σταγόνα αιθέριο έλαιο τριαντάφυλλο
● 1 σταγόνα αιθέριο έλαιο κυπαρίσσι

Έρπης: Mπορείτε να φτιάξετε μόνοι σας δύο κρέμες, τις οποίες θα εφαρμόζετε τοπικά 2-3 φορές τη μέρα.

1η κρέμα
● 1 κρέμα βάσης
● 1 σταγόνα αιθέριο έλαιο περγαμόντο

2η κρέμα
● 30 ml αμυγδαλέλαιο
● 10 γρ. άσπρο κερί μέλισσας
● 10 σταγόνες λάδι χοχόμπα
● 1 αμπούλα βιταμίνη E
● 7 σταγόνες αιθέριο έλαιο tea tree
● 3 σταγόνες αιθέριο έλαιο μύρο

Οι ευεργετικές ιδιότητες των βοτάνων...
Kακοσμία στόματος: Aν οφείλεται σε προβλήματα δοντιών, θα βοηθήσουν οι καθημερινές πλύσεις με διάλυμα από αφέψημα μύρου και μέντας ή από γαρίφαλο, γλυκάνισο και μάραθο. Aν η κακοσμία συνδέεται με το στομάχι, δοκιμάστε πλύσεις με αφέψημα από μάραθο, δυόσμο και μαϊντανό ή μελισσόχορτο και κόκκινη φτελιά.

Πονόδοντος: Aποτελεσματικά είναι τα «μπουκώματα» με αφέψημα μύρου και γαρίφαλου ή το μύρο σε μορφή σκόνης πάνω στο πονεμένο δόντι.

Άφθες: Για την ταχύτερη επούλωσή τους θα βοηθήσουν οι πλύσεις με αφέψημα καλέντουλας και μύρου. Eναλλακτικά, πίνετε 2-3 φορές τη μέρα έγχυμα από νερομολόχα και φτελιά, που θα περιορίσει το πρόβλημα.

Oυλίτιδα, μάτωμα ούλων: Πλύσεις με αφέψημα από φασκόμηλο και χαμομήλι θα επουλώσουν και θα δυναμώσουν τα ούλα σας, όπως και το μασάζ στην ίδια περιοχή με σκόνη μύρου, που έχει και αντισηπτικές ιδιότητες. Aν τα ούλα σας ματώνουν, δοκιμάστε πλύσεις με αφέψημα από μυρίκη ή ξανθόξυλο, ή το μείγμα τους. Aν η ουλίτιδα οφείλεται σε κάποιο μικρόβιο, πίνετε 3 φορές τη μέρα μισό ποτήρι νερό με 30 σταγόνες βάμμα εχινάκειας. Eναλλακτικά, μπορείτε να πίνετε 3 φορές τη μέρα ένα αφέψημα που θα φτιάξετε βράζοντας για 7 λεπτά σε ένα μπρίκι νερό 1 κουταλάκι ρίζα εχινάκειας.

Tερηδόνα: Mπορείτε να χρησιμοποιήσετε τρία διαφορετικά αφεψήματα για μπουκώματα. Aπό μύρο ή θούγια, που έχουν αντιμικροβιακή δράση, ή από σύμφυτο, που θρέφει ούλα και δόντια. Eυεργετικό είναι και το μασάζ με σκόνη μύρου.

Έρπης: Kάντε κομπρέσες στην περιοχή με αφέψημα, χρησιμοποιώντας ένα από τα βότανα μύρο, καλέντουλα, μελισσόχορτο, που έχουν αντισηπτικές και κατευναστικές ιδιότητες. Για να τονώσετε το ανοσοποιητικό σας σύστημα, πίνετε 2-3 φορές τη μέρα αφέψημα από ένα βότανο που ονομάζεται lapacho (λαπάτσο) και φύεται στον Aμαζόνιο. Mπορείτε να το βρείτε επίσης και στα ομοιοπαθητικά φαρμακεία, σε μορφή χαπιών.

Χρήσιμα
Aφέψημα: Bράζετε για 5-10 λεπτά σε ένα μπρίκι ένα φλιτζάνι νερό με το κατάλληλο βότανο ή μείγμα βοτάνων (όχι πάνω από τρία διαφορετικά) και σουρώνετε. Συνήθης δόση για το κάθε βότανο: 1 πρέζα.

Έγχυμα: Σε ένα φλιτζάνι βραστό νερό, προσθέτετε τα βότανα που έχετε επιλέξει. Tα αφήνετε στο νερό 5-10 λεπτά και σουρώνετε. Συνήθης δόση για το κάθε βότανο: 1 πρέζα.

Δείτε τον αντίκτυπο που έχει η στοματική υγεία στην γενικότερη υγιεία μας:
1.000 αρρώστιες μπορεί να εμφανιστούν στο στόμα.

Στοματική υγιεινή και συνολική υγεία.

H εικόνα των δοντιών μας μπορεί να χαρακτηρίζει και την κατάσταση της καρδιάς.

Και εν συνεχεία δείτε πως μπορείτε να την φροντίζετε φυσικά, αποτελεσματικά και οικονομικά: Σπιτικές συνταγές για τη περιποίηση των δοντιών!

Ελαιοθεραπεία: Αποτοξίνωση από το στόμα με τη χρήση λαδιού!

Φτιάξε στοματικό διάλυμα με βότανα!

Φτιάξτε οδοντική σκόνη με στάχτη φασκόμηλο κανέλα και γλυκάνισο!

Πηγή: www.vita.gr

Ενώ δέν υπάρχει περιθώριο γιά παρανόηση της λέξης οίνος, ή λέξη πνεΰμα είναι έννιολογικά πολυσήμαντη. Πνεΰμα είναι καί ή πνοή, δηλαδή ή αναπνοή καί σέ προέκταση ή ϊδια ή ζωή, πνεΰμα καί τό φύσημα καί ό άέρας, πνεϋμα κι αυτός. Στόν αφόρητο διχασμό τής άνθρώπινης ύπαρξης ό,τι δέν είναι «σώμα» είναι πνεύμα, όπως πνεΰμα είναι καί οί ανώτερες νοητικές λειτουργίες. Πνεΰμα καί τό φάντασμα καί κάθε άυλη ύπαρξη αλλά καί τό κεντρικό νόημα ένός κειμένου ή ένός συγγραφέα. Πνεύμα καί τό γνωστό στούς παλιότερους σημείο τής στίξης-σήμερα ξεχασμένο άπ’ τούς πολλούς κι άγνωστο στούς νεότερους. Πνεΰμα είναι καί τό πιό καθοριστικό άπό τό πλήθος των στοιχείων πού συνιστοΰν τόν οίνο, εκείνο πού άποχωρίζεται μέ τήν ειδική διαδικασία τής άπόσταξης.
Συχνά τό αποτέλεσμα τής κατανάλωσης οίνου καί οινοπνεύματος είναι ή μέθη. Μέθυ άλλωστε, μέ υ, τό μέθυ-τού μέθους, είναι στόν Όμηρο τό κρασί καί κάθε μεθυστικό ποτό. Μέθη: θεών καί άνθρώπων πάθος, μέ ιστορία πανάρχαια στίς χώρες τής Μεσογείου, άπό τή Θράκη κι ώς τήν Αθήνα κι άπό τή Θήβα ώς τήν Κύπρο, καί πέρα άπό τόν γεωγραφικό τούτο χώρο, άπό τή Σικελία κι ώς τήν Ίουδαία. Άπό τόν Ίκάριο ώς τόν Νώε (τον Δευκαλίωνα θα ονοματίζαμε, καλλίτερα, στην τροφή) καλλιεργητές καί παραγωγοί είναι ταυτόχρονα δωρητές καί καταναλωτές τού προϊόντος. Σ’ όλες λίγο πολύ τίς Ιστορίες ή κατανάλωση άκολουθεϊται άπό μέθη καί δευτερογενείς άρνητικές έπιπτώσεις.

Είδαμε άλλοτε τή μέθη(1). Άς δούμε τώρα τό κρασί καί τό πνεΰμα του. Θετικά.
Δική μου κάβα γιά τήν άντληση τοΰ προϊόντος οί άρχαΐοι γιατροί, πού τό βλέπουν συχνότερα ώς άγαθό - καί άγαθοποιό, σπανιότερα δέ ώς πηγή νόσου, ώς μέσο έξάρτησης ή ώς αίτιο δυστυχίας. Ό οίνος ήταν, λοιπόν, τό κυριότερο μετά τό νερό ποτό τών άρχαίων Ελλήνων. ’Απαραίτητο συμπλήρωμα διατροφής, δυναμωτικό γιά «κοπιώντες», άναληπτικό γιά «πεφορτισμένους», άλλά καί τό μέσον γιά τήν έπίτευξη εύωχίας, πνευματικών επιδόσεων καί κοινωνικότητας. Λόγω τοΰ διαφορετικοΰ τρόπου κατασκευής του καί τής έγκλειόμενης δύναμης δέν τόν έπιναν σχεδόν ποτέ άκρατον. Ή άραίωσή του γινόταν διά κράσεως, δηλαδή μέ τήν άνάμειξή του μέ νερό. Άπό έδώ έμεινε άλλωστε καί ή λέξη κρασί γιά τόν οίνο. "Ηταν μάλιστα διαφορετική ή άνάμειξη γιά διαφορετικές περιπτώσεις: οί γέροντες, οί στρατιώτες, οί οδοιπόροι κ.λπ. δικαιούνταν μικρότερη άραίωση, ώστε τό ποτό τους νά είναι πιό δυναττό καί πιό πλούσιο σέ θερμίδες. Ό Όμηρος άποκαλεϊ αύτόν τόν οίνο ζωρότερο (Ίλιάδα Ω, 203).

Ώς δυναμωτικό καί ώς πηγή θερμίδων περιγράφει καί ό 'Ιπποκράτης το κρασί:


Ύδωρ ψυχρόν καί ύγρόν, οίνος θερμόν καί ξηρόν...

Τοΰ άναγνωρίζει όμως καί πολλές άλλες Ιδιότητες άνάλογα μέ τό είδος(2): άν είναι μέλας ή λευκός ή κιρρός ή μελιχρούς, άν είναι αυστηρός ή υδαρής ή άσθενής, άν είναι νέος ή παλαιός, όζων (δηλ. άρωματικός) ή άνοδμος (χωρίς μυρουδιά), άν είναι γλυκύς ή οξίνης.

Ανάμεσα στίς διαφορετικές και είδος κρασιού ιδιότητες περιγράφονται:

α) ύπακτή δηλαδή καθαρτική δράση: έχει δέ τι καί καθαρτικόν άπό της ύλης...

β) ξηραντική, διότι άναπτύσσει θερμότητα καί έτσι καταναλώνονται τά ύγρά τοΰ σώματος: ξηραίνουσι δέ τη θερμασίη, τό ύγρόν έκ σώματος καταναλίσκοντες...

γ) διευκολύνουν την έξοδο άερίων καί τήν κένωση: φυσώσι καί διαχωρέουσι...

δ) άλλοι διευκολύνουν τήν ούρηση μάλλον παρά τήν άφόδευση: ούρέονται μάλλον ή διαχιρέουσι...

ε) καί παγώνουν καί ύγραίνουν τό σώμα έπειδή κάνουν τό αίμα τών άγγείων άσθενές, ενώ αύξάνουν τό αίμα τής κυκλοφορίας:., καί ψύχουσι καί ίσχναίνουσι μέν καί ύγραίνουσι τό σώμα τό αϊμα άσθενέες ποιέουσι, αύξοντες τό άντίπαλον τω αϊματι έν τώ σώματι...(Περί διαίτης Β' 52, 1494-1512

Τίς ίδιες άντιλήψεις μέ τόν πατέρα τής Ίατρικής ύποστηρίζουν καί οί επίγονοι. Όλοι ομολογούν ότι ό οίνος είναι άπό εκείνα πού μας τρέφουν, γράφει ο Γαληνός. Κι έφόσον όλα όσα μας τρέφουν είναι τροφή πρέπει νά ποΰμε ότι καί τό κρασί ύπάγεται στά τρόφιμα:

«ότι μέν έκ των τρεφοντων έστίν ό οίνος, άπαντες όμολογοϋσι καί ει γε τό τρέφον άπαν τροφή έστίν, ρητέον ώς εϊη άν έκ τοΰ γένους τών τροφών καί ό οίνος...»(Περί δυνάμεως τροφών, 4,2)

Ό Ροΰφος έπαινεί τό κρασί ώς τό πιό καί πράγμα γιά τήν ύγεία, άν θέλουμε νά μήν πάθουμε άνεπανόρθωτη ζημιά. Γιατί μπορεϊ ν’ άνάψει τη θερμότητα καί νά γεμίσει δύναμη τό σώμα μας, να διευκολύνει τήν πέψη καί νά μας φτιάξει τή διάθεση:

«Οίνον έπαινώ μέν πρός ύγείαν ώς ούδέν χρήμα άλλο δει δι’ έπιστήμης τώ πίνοντι, ει μέλλοι μηδέν άνήκεστον πάσχειν οίνος γάρ δύναται άνάψαι μέν τό θερμόν, ισχύος δ’ έμπλήσαι τό σώμα, πέψαι δέ τήν τροφήν δϊ όλων... δύναται δ’ οίνος καί τη ψυχή διάθεσιν τινά παρασχείν τό γάρ της λύπης φάρμακον οίνος έστί...»(4).

’Ανάλογα υποστηρίζει καί ό Όρειβάσιος: τό κρασί δίνει δύναμη καί χαρά στήν ψυχή καί ηδονή. ’Αλλά αυτά τά παρέχει όταν πίνεται μέ μέτρο, γιατί όταν πίνεται χωρίς μέτρο φέρνει τά άντίθετα: 

«...τη ψυχή ευφροσύνην καί ηδονήν έμποιεϊ καί ρώμην παρέχει... τούτων μέν ούν των άγαθών ό μετρώ πινόμενος αίτιος γίνεται των δ’ έναντίων ό άμετρος».(Πρός Εύνάπιον Ι,ιβ)(5).

Άλλά εκτός από πηγή θερμίδων, διουρητικό καί υπακτικό ποτό, έκτός άπό θερμαντικό καί παυσίλυπο, τό κρασί (ή ορισμένοι του τύποι) μπορεΐ νά διευκολύνουν τήν άπόχρεμψη καί άλλοι νά φτιάχνουν αίμα. Τό γλυκό κρασί λέει ό 'Ιπποκράτης «πτυέλου άναγωγός έστί» καί έπαναλαμβάνει ό Γαληνός:

«...άναγωγός πτυέλου μάλιστα πάντων οίνων έστίν ό γλυκύς, όταν μή σφόδρα παχύς η»
('Υπόμνημα εις τό Ίπποκράτους περί διαίτης οξέων)(6)

«...όσοι δέ των ώχρών ή ξανθών οίνων παχεϊς εισίν, αϊμα γεννώσιν οΰτοι καί τρέφουσι τό σώμα...». (Υγιεινός Λόγος)(7).

Όμως έκτός άπό αύτές τίς παρεμβάσεις στή φυσιολογία του οργανισμού, γρήγορα έγινε γνωστό ότι τό κρασί μπορεΐ νά χρησιμοποιείται καί ώς φάρμακο, δηλαδή ώς ουσία πού χορηγείται μέ διάφορους τρόπους γιά τήν επίτευξη ένός θεραπευτικού σκοποϋ. Βρίσκουμε πλήθος εφαρμογών στήν αρχαία ’Ιατρική. Ό Ιπποκράτης τό χρησιμοποιεί σέ έξωτερική εφαρμογή, σέ έσωτερική χορήγηση καί σέ ύποκαπνισμούς.(8)

Ή έξωτερική χρήση έχει νά κάνει μέ τή μικρή ή τή μεγάλη χειρουργική: έκπλυση πρόσφατων τραυμάτων γιά απολύμανση, επιθέματα ή έμποτίσματα σέ παλαιά καί δυσίαχα τραύματα, διακλυσμός των αύτιων σέ ρήξεις τοΰ τυμπάνου. Χαρακτηριστικές φράσεις άπό τό Ιπποκρατικό σώμα γιά τίς χρήσεις πού άναφέραμε είναι οί ακόλουθες:

..."Ελκος έν τη κεφαλή, ού χρη τέγγειν ούδενί. ουδέ οίνω...

...Έλκεα ξύμπαντα ού χρή τέγγειν, πλήν οίνω.. ...

Οίνος δέ γλυκύς, όσα χρόνια τρώματα, συνεχέως χρωμένω αυτάρκες...

...είρίοισι πουλλοϊσι (=πολλά τολύπια άπό έριο) οίνω ύποχρίων, καταδεΐν... (γιά τήν έπίδεση καταγμάτων)

...Μή θεραπεύειν τά ούατα (=ώτα), πριν άν έρρωγός ίδης τό πϋον. Έπήν δέ ραγή τό πύον, έπισχεϊν, έστ' άν ή πολλή τής ρύσεως παύσηταν έπειτα κλύζειν τά ούατα οίνω γλυκέει...

Σέ έσωτερική χορήγηση οίνου ό 'Ιπποκράτης προχωρεί σέ περιπτώσεις καταγμάτων τής κεφαλής, σέ τραύματα τοΰ θώρακα καί τής κοιλίας, σέ πόνους των ματιών, σέ γενική αδιαθεσία μέ χασμουρητά καί ρίγη, σέ άναιμία άπό έπίσταξη (δηλαδή ρινορραγία) κ.λπ.

Παραθέτουμε κι εδώ χαρακτηριστικές φράσεις:

... Ήν τής κεφαλής τό όστέον κατεαγή διδόναι γάλα καί οίνον πίνειν ίσον ίσω... (δηλαδή άραιωμένο μέ νερό σέ ίση ποσότητα)

...Τρωθέντος έντοσθιδίου [ ] διδόναι [ ] οίνον ίσον ίσω. Άλύκη, χάσμη, φρίκη οίνος ίσος ίσω... πινόμενος λύει.

Άντιθέτως άκρατον οίνον δίνει στούς πόνους των ματιών καί τή ρινορραγία:

...Όδύνας οφθαλμών άκρητοποσίη [ ] λύει...

...Όδύνας οφθαλμών άκριτον ποτίσας καί λούσας πολλω θερμώ φλεβοτόμει...

...Οΐσιν αίμα ρεί πολύ καί πολλάκις έκ ρινέων, οίσι μέν άχροία άκρητος τουτέοισιν ολίγα άρήγει...

Τέλος ό πατέρας της ’Ιατρικής χρησιμοποιεί τό κρασί σέ ύποκαπνισμούς, σέ περιπτώσεις οιδημάτων τής μήτρας:

...Όπόταν δέ αί μήτραι πρησθείσαι συνοιδήσωσι [] καί πυριάν οίνω κάτωθεν...

’Αλλά τό κρασί δέν χρησιμοποιήθηκε μόνο αύτούσιο στήν άρχαία θεραπευτική. Χρησιμοποιήθηκε έπίσης καί ώς διαλυτικό μέσον γιά διάφορες -φυτικές κυρίως- ούσίες μέ σκοπό όχι μόνο άρωματικό άλλά - καί κυρίως - φαρμακευτικό.
Διάφορες φαρμακοδραστικές ούσίες έκχυλίζονταν σέ κρασί άπό τά βότανα πού τίς περιείχαν. Ό Διοσκουρίδης άναφέρει όχι μόνο ρητινίτην ή ροδίτην (μέ ρόδα) ή άνθοσμίαν άλλά καί έλλεβορίτην πού περιείχε τόν γνωστό καί πολυσυζητημένο έλλέβορο, τόν θυμίτην (μέ θύμο), τόν άψινθίτην κ.λπ. Γιά πολλά άπό τά βότανα ό συνδυασμός μέ κρασί ένίσχυε τή δράση τους, περίπου όπως σήμερα συνεργοΰν μέ τά οινοπνευματώδη ποτά ήρεμιστικά καί ψυχοτρόπα φάρμακα. (Δέν πρέπει νά ξεχνάμε άλλωστε τήν έπισήμανση αύτή της συνέργειας πολύ πρίν από τόν Ίπποκράτη καί ήδη από τά ομηρικά έπη: τό παυσίλυπο βοτάνι ήταν πολύ πιό δραστικό όταν συνοδευόταν από κρασί. Τότε ξεχνούσες όλους τούς πόνους της ψυχής).

’Ακόμα, ή χρήση του κρασιού είναι άλλοτε σέ άλλο βαθμό ωφέλιμη, άνάλογα όχι μόνο μέ τό άτομο, τήν ήλικία του ή τήν απασχόλησή του, άλλά καί μέ τήν έποχή καί τίς κλιματολογικές συνθήκες ένός τόπου.
«Τον χειμώνος είναι τό πόμα οίνον ώς άκρητέστερον... όταν τό έαρ έπιλαμβάνη τότε χρή πίνειν οίνον ύδαρέστερον... [ ] τοΰ δέ θέρεος τό ποτό ύδαρέει... [ ] έν δέ τφ φθινοπώρω τά ποτά έλάσσω καί άκρητέστερα...». Τό χειμώνα δηλαδή τό κρασί πρέπει νά είναι λιγότερο άραιωμένο (γιά νά δίνει περισσότερες θερμίδες καί νά ζεσταίνει) όταν όμως φθάνει ή άνοιξη πρέπει τό κρασί νά είναι περισσότερο νερωμένο. Τό καλοκαίρι τά ποτά μας πρέπει νά είναι υδαρή τό δέ φθινόπωρο λιγότερα σέ ποσότητα καί λιγότερο άραιωμένα. Στά ύγιεινολογικά αυτά παραγγέλματα θά έπανέλθουμε γιά έναν διαφορετικό σχολιασμό στήν έξέλιξη τοΰ κειμένου μας.

Οί άντιλήψεις τοΰ 'Ιπποκράτη διατηρήθηκαν άπό τούς έπιγόνους καί στήν άσκηση τής ιατρικής καί στά έργα τους. Άπό συγγραφέα σέ συγγραφέα κι άπό χειρόγραφο σέ χειρόγραφο κάλυψαν πολλούς αιώνες ζωής. Γιατροί πού άσκοΰσαν τήν πρακτική ιατρική -τέχνη περισσότερο παρά έπιστήμη- έκαναν τίς δικές τους συναγωγές έπαγγελματικών γνώσεων πού συχνά έφερναν -ή υποτίθεται ότι έφερναν- τό βάρος καί τό κύρος μεγάλων προσωπικοτήτων καί οπωσδήποτε κουβαλοΰσαν τό κύρος αιώνων. Αύτή ή ιατρική σοφία άποτέλεσε τήν πρώτη ύλη τών ιατροσοφίων, πού άποτελοΰν καί ένα άπό τά έρείσματα τής λαϊκής μας ιατρικής. Βλέπουμε έτσι τίς ίδιες τίς άρχαΐες άντιλήψεις νά διατηρούνται στή λαϊκή παράδοση.

Τό κρασί χρησιμοποιήθηκε έπί αιώνες γιά τό πλύσιμο τραυμάτων. Κι έξω άπό τήν παράδοσή μας, θυμίζουμε ότι «ό καλός Σαμαρείτης» έπλυνε μέ κρασί καί γλύκανε μέ λάδι τίς πληγές τοΰ τραυματισμένου ’Ιουδαίου πού βρήκε στό δρόμο του. Ή συνήθεια αύτή (που προϋπήρχε, διευκρινίζω ως τροφή) μακροημέρευσε κι έφθασε πολύ κοντά μας.

Θυμίζουμε τούς στίχους άπό τό δημοτικό τραγούδι:
«Κακό πού ’ναι τό λάβωμα, κακό πού 'ναι τό βόλι. Γιά πιάστε με νά σηκωθώ καί βάλτε με νά κάτσω. Βάλτε με κει στό κρύο νερό, στή ρίζα τοΰ πλατάνου καί φέρτε μου γλυκό κρασί νά πλύνω τίς πληγές μου...».

Κι’ άλλο τραγούδι:
«Παιδιά μου μή σκανιάζεστε καί μή παραπονιέστε εγώ δέν έχω τίποτα, λίγο ’μαι λαβωμένος. Πικρό πού ’ναι τό λάβωμα, πικρό καί τό μολύβι καί στρώστε μου χλωρά κλαριά καί βάλτε με νά κάτσω
καί φέρτε καί γλυκό κρασί άπό τούς Παπαδάτες
νά πλύνω τή λαβωματιά, οπού ’μαι λαβωμένος»'’.

Η συνήθεια κρατιέται άκόμα: Πλένονται καί σήμερα πληγές μέ κρασί (κι άλλου μέ ούζο ή μέ ρακή - άλλωστε, τί διαφορά έχει ή τελευταία άπό τό χημικό οινόπνευμα τοΰ έμπορίου;)

Αύτά γιά τήν έξωτερική χρήση.

Τήν ίδια έκείνη έποχή πού περιγράφεται καί στα δημοτικά τραγούδια ό λαός, φορέας τής παράδοσης, χρησιμοποιεί τό κρασί καί ώς φάρμακο. Γιά δυσκολοχώνευτα φαγητά, τό κρασί είναι τό χωνευτικό. Γιά τήν άναιμία τό γλυκό βαθύ κόκκινο ή μαΰρο κρασί -πού μοιάζει μέ αίμα- θεωρείται στοιχείο πού βοήθα στήν αίμοποίηση. ’Ακόμα συνιστάται στίς έγκυες νά πίνουν άπό λίγη μαυροδάφνη γιά νά φτιάχνουν αίμα. Τό ίδιο άκοΰμε καί άπό άναρρωνύοντες: τό θέλουν γιά τονωτικό. Κι άκόμα γιά τούς άνόρεχτους θεωρείται όρεχτικό.

’Αλλά καί ή έπίσημη ιατρική μέχρι ολόκληρο τόν προηγούμενο καί μέχρι τίς πρώτες δεκαετίες τοΰ αιώνα μας είχε άνάλογες άντιλήψεις. Στό «Έγκόλπιον τών Ιατρών», σύγγραμμα τοΰ γιατροΰ καί ίατροδιδασκάλου Διον. Πύρρου, πού έκδόθηκε στά 1831, ό συγγραφέας άναφέρει ορισμένους φαρμακευτικούς ή, όπως τούς γράφει, «τεχνητούς οίνους».

«Οί φιλάνθρωποι ιατροί, οί όποιοι είναι έπιστάται της άνθρωπότητος, κατασκευάζουσι μερικούς ιατρικούς οίνους, όχι πρός τέρψιν καί μέθην τών άνθρώπων, άλλά πρός όφελος τής ζωής τών άνθρώπων...»(11).

Μεταξύ αύτών ό οίνος δυναμωτικός καί άρωματικός περιέχει κίνα, κανέλα, γαρίφαλα, κάλαμο άρωματικό, μοσχοκάρυδα, άψίνθιο (άψέντι), φλούδα νεραντζιοΰ, κοπανισμένα καί έκχυλισμένα έπί μερικές ήμέρες σέ καλό λευκό κρασί.
Ό οίνος άντιπυρετικός καί διουρητικός περιέχει ρίζες άπό ραπάνια καί φλούδες νεραντζιοΰ βρασμένες στό κρασί καί θεραπεύει τόν άσκίτη καί ορισμένους πυρετούς. Στάχτη άπό σπάρτα ή κλήματα σέ κρασί έχει έπίσης διουρητική δράση.

Ό Πύρρος δίνει άκόμα στό «Έγκόλπιον ’Ιατρικής» συνταγή γιά άντισκορβουτικό οίνο, γιά τήν άντιμετώπιση τοΰ σκορβούτου καί γιά οίνο καλλιβεάτο, κρασί δηλαδή μέ ρινίσματα χάλυβα ή σιδήρου μέ ένδειξη τήν άτονία καί τήν άμηνόρροια. Ό οίνος έκκοπροτικός (sic) ήτοι καθαρτικός περιέχει, κατά τόν συγγραφέα, ρεοβάρβαρο, πολυπόδιο (φτέρη), άνθη μέλανος έλλεβόρου, σιναμική, καρδάμωμο, άλας τρυγίας, νερό καί καλό λευκό κρασί.

Όσο γιά τήν ορθολογιστική χρήση τοΰ κρασιού κατά έποχή καί κλιματικές συνθήκες, πρέπει νά έπισημάνουμε ότι οί άντιλήψεις των άρχαίων γιατρών πέρασαν, μαζί μ’ έκεϊνες γιά τή διατροφή, στούς Βυζαντινούς, στά ιατροσόφια καί στή σύγχρονη λαϊκή ιατρική.
Στά διάφορα μηνολόγια, πού έχουν συντάξει βυζαντινοί γιατροί, τονίζεται πάντα ή ποσότητα καί ή πυκνότητα τοΰ κρασιοΰ πού πρέπει νά καταναλώνεται. Δέν έπεκτεινόμαστε στό θέμα σέ τοΰτο τό άρθρο, θά θυμίσουμε όμως μιά πολύ γνωστή παροιμία πού λέγεται καί σήμερα: 

«Μήνα πού δέν έχει ρό βάζε στό κρασί νερό».(12)
Οι μήνες αυτοί είναι ό Μάιος, Ιούνιος, ’Ιούλιος, Αύγουστος, μήνες δηλαδή πού στήν Ελλάδα χαρακτηρίζονται άπό ύψηλές θερμοκρασίες. Ή κατανάλωση κρασιού μέ τή ζέστη θά μπορούσε νά οδηγήσει σέ διάφορα προβλήματα ύγείας, τά όποια ή λαϊκή σοφία προσπαθεί μέ τά παραγγέλματά της νά προλάβει.

Εκτός άπό τούς οίνους, ή ιατρική μας παράδοση χρησιμοποιεί καί τά πνεύματα. Φαίνεται ότι πνεύματα έφτιαχναν μέ άπόσταξη καί οί άρχαϊοι λαοί. Οί Κινέζοι γύρω στά 800 π.Χ., μετά οί Ινδοί, μετά οί Άραβες. Μιά πρωτόγονη άπόσταξη γινόταν καί στήν άρχαία Ελλάδα. Οί Ρωμαίοι ακολούθησαν. Οί πρώτες άναφορές γίνονται σέ κείμενα γύρω στό 100 π.Χ. Ή μέθοδος παραγωγής πνεύματος οίνου προάγεται κατά τούς μέσους αιώνες.
’Αξίζει έδω νά θυμίσουμε ότι ό κόσμος αυτά τά πνεύματα τά λέει καί σπίρτα. Καί βέβαια, νά σχολιάσουμε ότι ή λέξη σπίρτο άποτελεϊ έφθαρμένο τύπο τής λέξης spiritus πού καί πάλι σημαίνει πνεύμα. Μήπως άλλωστε τό ίδιο δέν σημαίνει καί ή λέξη άλκοόλ ή άλκοόλη, Α1 cojol είναι τό πνεύμα στήν αραβική γλώσσα. Βλέπουμε λοιπόν, ότι γιά τίς τρεις αυτές γλώσσες ύπάρχει έννοιολογική σύμπτωση γιά τήν έκφραση τού πνεύματος τού οίνου.

Ή ρακή, πού αλλού λέγεται τσίπουρο καί άλλου τσικουδιά, είναι παραδοσιακό άπόσταγμα τής άγροτικής οικογένειας. Κι όχι μόνο γιά πόση: άντισηψία των πληγών καί των τραυμάτων, άντισηψία τού στόματος, πονόδοντος, άμυγδαλές ήταν (κι άκόμα είναι) στίς ενδείξεις της.
Τό ίδιο ίσχύει καί γιά τό ούζο, παραδοσιακό έπίσης παρασκεύασμα γιά άλλες περιοχές. Ακόμα μέ τά δυνατά αύτά οινοπνεύματα γίνονται εντριβές, έμποτίζονται κομπρέσες, άντιμετωπίζεται ή δυσπεψία, διευκολύνεται ή χώνεψη, άνακουφίζονται οί πόνοι στήν κοιλιά.

Άς δοΰμε, πώς ό Δ. Πύρρος στή «Φαρμακοποιία» του περιγράφει τήν κατασκευή οινοπνεύματος:

«Πνεύμα τού οίνου. Alcoole.Μέθοδος τής κατασκευής: Βάνομεν εις ένα λαμπίκον (= είδος ύάλινου δοχείου) μίαν ποσότητα ρακής καθαράς καί τήν λαμπικάρομεν μέ μίαν φωτιάν ήσυχον, έως ου τό άρεόμετρον (sic) βυθισθέν εις αύτό, νά δεικνύει τούς 30 βαθμούς αυτού. Όταν θέλη τις νά τό έχει πλέον δυνατόν, έπαναλαμβάνει τήν πράξιν, προσθέτων όλίγην σκόνην ξηρής ποτάσσης».

Ακολουθεί περιγραφή των χαρακτηριστικών του καί οί τρόποι μεταχείρισης:

«Μόνον, ή ένωμένον μέ νερόν άπλούν, ή ζακχαρωμένον, ή άρωματικόν ή μεμιγμένον μέ άλλα ιατρικά».(13)

Γιά κάποιες άπό αύτές τίς φαρμακευτικές συνθέσεις ό Πύρρος παρέχει λεπτομερείς οδηγίες για τήν κατασκευή τους, όπως λ.χ. γιά τό πνεύμα τού οίνου μέ όξυσηπτονικόν, πού είχε τίς ίδιες ένδείξεις μέ τόν αιθέρα, καί τό άνώδυνον τού Όφμάνου γιά πόνους καί άλλες καταστάσεις.
Παρέχει άκόμα λεπτομερείς οδηγίες γιά τήν παρασκευή διαφόρων φαρμάκων άπό τήν ψυχρά έκχύλιση, τό βρασμό, τήν άπόσταξη κ.λπ. διαφόρων φυτικών ύλων μέ τό πνεύμα τού οίνου. Μεταξύ άλλων βασικά σκευάσματα είναι:

- πνεύμα τής ρεοβαρβαραλοής γιά στυπτικότητα των έντέρων, διάρροια, έλμινθες

- πνεύμα πολυαρωματικόν μέ άψινθιά, άλιφασκιά, λεβάντα, μαντζουράνα, δενδρολίβανο, ύσσωπο, άπήγανο, μελισσόχορτο, θύμο, βασιλικό, ρίγανη καί ίπερικό γιά έξωτερική καί έσωτερική χρήση

- πνεύμα τής μυρραλοής, γιά καχεξίες, χλώρωση, άμηνόρροια κ,λπ.

- πνεύμα τού βρωμοκρομμίου (sic) γιά όλα τά ύστερικά πάθη, τίς «νευρικές θέρμες», κολικούς εντέρου κ.λπ.

- πνεύμα τού οίνου μέ βάλσαμο τού Περού γιά τή γονόρροια, έσωτερικως, καί γιά ρυπαρές πληγές καί γάγγραινα, έξωτερικως

- πνεύμα τής άψινθέας, γιά «ταρακτικάς θέρμας», δηλαδή πυρετούς μέ δυνατό ρίγος ή σπασμούς

- πνεύμα τού μοσχοθυμιάματος

- πνεύμα τού άρωματικού καλάμου

- πνεύμα των κανθαρίδων ώς δυναμωτικό καί έμμηναγωγό, κυρίως όμως ώς αναγνωρισμένο άφροδισιακό. Γιά τήν κατασκευή του έκτός από 200 δράμια (640 γραμμάρια) οινοπνεύματος χρειάζονταν καί οκτώ δράμια (25,6 γρ.) κατσαρίδες σέ σκόνη πού έμεναν στόν ήλιο, μέσα σ’ ένα αγγείο, γιά τέσσερις ήμερες.

- πνεϋμα τοϋ καστορχίου, άντισπασμωδικό, δυ- ναμωτικό, νευρικό καί έμμηναγωγό

- πνεϋμα της κίνας, μέ τίς ίδιες ένδείξεις τής κίνας, δραστικό συστατικό τής όποίας είναι ή κινίνη

- πνεϋμα της κανέλας, δυναμωτικό καί ευφραντικό

- πνεϋμα της πορφύρας διγιτάλης, άλκοολικό διάλυμα τοϋ φυτού διγιτάλη μέ γνωστές καρδιοτονωτικές καί διουρητικές ιδιότητες

- πνεϋμα τοϋ έλλεβόρου, γιά τήν καταστολή τής μανίας καί άλλων ψυχοδιεγερτικών καταστάσεων.

Ή μυθολογία των Ελλήνων μιλά γιά τίς Οίνοτρόπους, κόρες τού ’Ανία καί τής Δωρίππης.
Ό ’Ανίας ήταν Ιερέας τού ’Απόλλωνα στή Δήλο, ή Δωρίππη έγγονή τού Διονύσου. Όχι τυχαία. Ήταν μία σύζευξη τού Θεού τού φωτός (καί τής ποίησης καί τής μουσικής καί τής θεραπευτικής τέχνης) μέ τόν θεό τής βλάστησης, τής μέθης, τής ψυχαγωγίας. Σύζευξη διονυσιακή καί Άπολλώνεια. Τά όνόματά τους - ούτε κι έκεΐνα τυχαία: Οίνώ, Έλαΐς (ή Έλαιώ) καί Σπερμώ. Είχαν τή θεία δωρεά άπ’ τόν Διόνυσο: κι ό,τι έπιαναν γινόταν οίνος, έλαιον ή σπέρματα σιτηρών. Παραπέμπουν στά βασικά προϊόντα τού τόπου καί τής εύρύτερης περιοχής - όλα τους συνδυαζόμενα όχι μόνο μέ τήν ίδια τή ζωή, άλλά καί μέ τούς θεούς: - Διόνυσο, Άθηνα καί Δήμητρα. Όλα τους, έπίσης, ύλικά βασικά στίς μυστηριακές τελετές. Μέ τό χρόνο ενσωματώθηκαν καί στή διάδοχο θρησκεία: ό σίτος, ό οίνος καί τό έλαιον, βασικά στοιχεία, έπίσης αναγκαία γιά τήν τέλεση των χριστιανικών μυστηρίων. (Σχόλιο τροφής: ο χριστιανισμός βασίζεται εξ ολοκλήρου στην "ειδωλολατρική" θρησκεία, που αντιπαλεύει εδώ και δύο χιλιετίες! Σε κάποια είναι κακός μιμητής των προηγουμένων, αλλά πολλές συνήθειες των προγόνων μας διασώθηκαν, έστω και αλλοιωμένες από τον χριστιανισμό.) 

Έδω μιλήσαμε γιά τόν οίνο καί τό ρόλο του στίς παραδοσιακές κοινωνίες. Εκεί ό οίνος ήταν βασικό θρεπτικό στοιχείο. Έπίσης ήταν βασικό φάρμακο - γιά τόν πόνο, γιά τή λύπη, γιά τήν πληγή. ’Ακόμα λέμε γιά νά χαρακτηρίσουμε ένα καλό κρασί: είναι φάρμακο. Κι ακόμα, ήταν άναγκαϊο μέσο γιά τήν ιερά μέθη, τή μυσταγωγική έκσταση. Σήμερα, γιά τίς άνεπτυγμένες κοινωνίες δέν άποτελεϊ πιά τροφή. Δέν άποτελεϊ ούτε φάρμακο, ή χημεία δίνει περισσότερα καί δραστικότερα. Καί στίς θρησκείες ό ρόλος του είναι πιά μόνο συμβολικός. Άλλά ούτε ό οίνος ούτε τό πνεύμα του παραμένουν χωρίς ρόλο.

Παραμένουν ακόμα τό μέσον πού θά ένώσει μιά όμάδα άνθρώπων - τήν παρέα, τό μέσον πού θά χαλαρώσει τόν άγχωμένο, τόν καταπιεσμένο καί καταπονημένο αστό. Ό οίνος είναι τό άγαθό πνεϋμα πού θά λύσει τά δεσμά τής καθημερινότητας, θά άρει τό παραπέτασμα των αναστολών, θά άποτινάξει τό βάρος των καταθλιπτικων καταπιέσεων. Γιατί «οίνος εύφραίνει καρδίαν άνθρώπου», όπως γράφει ή Παλαιά Διαθήκη. ’Αλλά ό έπαινος αύτός είναι λίγος μπροστά στούς έπαίνους πού άπονέμονται από άλλους σέ έναν τύπο κρασιού (άπό νήσο Χίο): 

«άριστος πάντων, άμύμων, άλυπος, χαριέστατος, πεπτικός, τρόφιμος, αίματος χρηστού, γεννητικός, προσηνέστατος, πλήσμιος διά τό παχύν είναι τη δυνάμει, τά άποιότατα των ύδάτων εύθετεί» (’Αθήναιος), 

«άπαλώτερος των άλλων, εύτροφος, πότιμος, ήττον μεθύσκων, ρεύματος σταλτικός, χρήσιμός εις τά οφθαλμικά» (Διοσκουρίδης) κ.λπ

Τέλος δέν πρέπει νά μας φεύγει άπό τό νού μιά χρυσή τομή γιά τή χρήση τού οίνου διατυπωμένη άπό τόν Ίπποκράτη: 

τό κρασί καί τό μέλι είναι τά καλύτερα γιά τούς άνθρώπους, άν μέ φυσικό τρόπο, στήν ώρα τους καί μέ μέτρο προσφέρονται καί σέ όσους ύγιαίνουν καί σέ όσους είναι άρρωστοι. Ή, στό πρωτότυπο: «οίνος καί μέλι κάλλιστα κέκρηται άνθρώποισιν, ήν πρός τήν φύσιν καί ύγιαίνουσι καί άσθενέουσι, σύν καιρώ καί μετριότητι προσφέροιντο...».

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1. Ρηγάτος Γ.: «Θεών καί άνθρώπων πάθη. Ή μέθη». ’Ιχνευτής, τεΰχ. 18, χειμώνας 1996, σελ. 58-71 (όπου καί βιβλιογραφία 30 λημμάτων).
2. 'Ιπποκράτης: «Περί διαίτης» A', Β , Γ', Δ . Είς: Ίπποκράτους "Απαντα τά Έργα. Μετάφρασις: Κ. Εμμανουήλ. ΕΙσαγωγή Γ.Κ, Πουρναρόπουλος, Έκδ. Μαρτίνος, Τόμος Δ', Άθηναι 19691 (Άλλες έκδόσεις: «Ιατρική Βίβλος». Εισαγωγή-Μεταφρασις Κ. Μητρόπουλος, Άθηναι 1952, 1953. Πιό πρόσφατη καί προσιτή η| έκδοση στή σειρά «Οί Έλληνες» τοΰ Κάκτου).
3. Γαληνός: «Περί δυνάμεως τροφών». Ed. G. Helmreich. Corpus! Medicorum Grecorum. V. 4,2 s. 199-386, Leipzig und Berlin 1923.1
4. Ροΰφος: Oeuvres de Rufus d’ Ephese. Texte collationne sur las manuscrits, traduit pour le premiere fois en France, avec une introduction par Ch. Daremberg et E. Ruelle. Paris 1879, Reprint I Amsterdam 1963.
5. Όρειβάσιος: Oribasii Synopsis ad Eustathium; Libri ad Eunapium. Ed. J. Raeder. Corpus Medicorum Grecorum, Vol VI, s. 328. Leipzig I und Berlin 1926.Reprint Amsterdam 1964.
6. Γαληνός: «'Υπόμνημα είς τό Ίπποκράτους περί διαίτης όξέων». Ed. J. Westenberger. Corpus Medicorum Grecorum V. 9,1. Leipzig und Berlin 1914.
7. Γαληνός: « Υγιεινός Λόγος». Ed. K. Koch. Corpus Medicorum Grecorum V. 4,2. Leipzig und Berlin 1923.
8. Πουρναρόπουλος Γ.Κ.: «Εισαγωγή εις τόν Ιπποκράτη». [Ανάτυπο άπό Ίπποκράτους Άπαντα, Τόμ. Α - ΣΤ', Έκδ. Μαρτίνος, Αθηναι 1967-1970.
9. Πολίτης Ν. Γ.: «Έκλογαί άπό τά τραγούδια τοΰ 'Ελληνικοί λαοϋ». Έκδ. Στ' Ε.Γ. Βαγιονάκης, Άθηναι (Α' έκδ. Τυπ. «Εστίας», Άθήναι 1914).
10. Πουρναρόπουλος Γ.Κ.: «Ή Ιατρική τοΰ άγώνος». Άθηναι 1973.
11. Πύρρος Διον.: «’Εγκόλπιον των Ιατρών» ήτοι πρακτική Ιατρική κ,λπ. Τόμ. Δεύτερος, έν Ναυπλίω 1831.
12. Ρηγάτος Γ.: «Ιατρική Παροιμιολογία». Περιοδ. Αρχεία Ελληνικής Ιατρικής/ Εκδόσεις Βήτα, Αθήνα 1996.
13. Πύρρος Δ.: «Φαρμακοποιία Γενική έκ τών πλέον νεοτέρων σοφών χυμικών (sic) καί φαρμακοποιών συγγραφέων τής Εύρώπης» κ.λπ. ’Εν Κωνσταντινουπόλει 1818.
Πηγή: Νέο επίπεδο – Χειμώνας 1998 - Γεράσιμου Ά. Ρηγάτου

Διαβάστε ακόμη: Τα φαρμακευτικά κρασιά των Ελλήνων

Το είδα: www.ftiaxno.gr

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΝΑ ΔΑΛΛΑ
Η χρήση των βοτάνων ως φαρμάκων έχει τις ρίζες της στο βαθύ παρελθόν και ξεκινά μαζί με την εμφάνιση του ανθρώπου στη Γη. Πρόκειται μάλιστα για μια πρακτική που συνεχίστηκε μέχρι πολύ πρόσφατα, όταν η φαρμακοβιομηχανία άρχισε να παρασκευάζει χημικά φάρμακα για να αντικαταστήσει τη βαλεριάνα, την μπελαντόνα, τη μαντζουράνα και πολλά άλλα βότανα, που όμως τα τελευταία χρόνια αρχίζουν να ξανακερδίζουν το ενδιαφέρον, όχι μόνο των απλών ανθρώπων, αλλά και των επιστημόνων, που αναζητούν τις θεραπευτικές τους δυνάμεις που είχαν επισημάνει τόσο οι αρχαίοι Έλληνες όσο και πολλοί γιατροί αργότερα. Σήμερα, περίπου το 80% του παγκόσμιου πληθυσμού χρησιμοποιεί αποκλειστικά φαρμακευτικά φυτά, ενώ περίπου το 50% των φαρμάκων έχουν ως βάση κάποια φυσική ουσία.

Στα όσα ακολουθούν ξαναβρίσκουμε τα ελληνικά φαρμακευτικά βότανα, όχι βέβαια με την πρόθεση να αντικαταστήσουν τον γιατρό ή τη φαρμακευτική αγωγή, που ποτέ δεν πρέπει να αγνοούμε, αλλά με τη διάθεση να δημιουργήσουν ένα μικρό φυσικό φαρμακείο στο σπίτι μας για ήπιες διαταραχές.
Δείτε: Βότανα και έλαια, "πρώτης ανάγκης" και χρήσεις!!

Ενότητα 1η: Οδηγίες χρήσης
Τα φαρμακευτικά βότανα πρέπει να καταναλώνονται με προσοχή και με τη σύμφωνη γνώμη του γιατρού, κυρίως από όσους παίρνουν άλλα φάρμακα ή έχουν σοβαρά προβλήματα υγείας, αλλά και από τις εγκύους, τις θηλάζουσες και βέβαια τα παιδιά και τους εφήβους.
Τα φαρμακευτικά βότανα δεν αποτελούν πανάκεια, ούτε πρέπει να τα καταναλώνουμε χωρίς μέτρο και με την προσδοκία ότι θα γιατρέψουν όλες τις ασθένειες.
Οτιδήποτε είναι φυσικό δεν σημαίνει ότι είναι και απολύτως ασφαλές. Έτσι, τα φαρμακευτικά φυτά πρέπει να χρησιμοποιούνται με σύνεση και βάσει των συμβουλών των ειδικών, που τα γνωρίζουν καλά.

Δοσολογία 

Οι ποσότητες στις οποίες μπορούμε ή πρέπει να καταναλώνουμε τα φαρμακευτικά φυτά είναι πολύ δύσκολο να καθοριστούν με ακρίβεια. Η σωστή δοσολογία εξαρτάται κάθε φορά από πολλούς παράγοντες, όπως η ηλικία, η σωματική διάπλαση, η ασθένεια του ατόμου που τα καταναλώνει, καθώς επίσης και από το αν παίρνει άλλα φάρμακα ή αν έχει και άλλα προβλήματα υγείας. Από την άλλη πλευρά, χρειάζεται να έχουμε υπόψη μας ότι δεν είναι όλα τα βότανα, από όπου κι αν προέρχονται, της ίδιας δραστικότητας, καθώς αυτή ποικίλλει ανάλογα με διάφορους παράγοντες, καλλιέργειας, συγκομιδής, αποξήρανσης, φύλαξης κ.λπ. Γενικά μπορούμε να πούμε ότι μία επαρκής ποσότητα για έναν ενήλικο που έχει λάβει υπόψη όλες τις αντενδείξεις είναι ένα φλιτζάνι έγχυμα ή αφέψημα τη φορά. Για περισσότερες συμβουλές, ή για συστηματική χρήση, θα πρέπει να συμβουλευτούμε τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό μας.

Οι μορφές τους

Αφέψηµα Το φυτό βράζει μαζί με το νερό, συνήθως για 5-10΄, και στη συνέχεια το διηθούμε. Χρησιμοποιείται για τα ξυλώδη μέρη, όπως οι ρίζες ή οι φλοιοί. Έγχυµα Είναι μέθοδος που ενδείκνυται για τα φύλλα, τα άνθη και τα πέταλα, αλλά όχι για τις ρίζες. Επίσης, χρησιμοποιείται και όταν δεν θέλουμε να φύγουν τα πτητικά συστατικά, όπως στις περιπτώσεις των αρωματικών φυτών. Για να το παρασκευάσουμε, βράζουμε το νερό, το κατεβάζουμε από τη φωτιά και προσθέτουμε το βότανο. Κατόπιν, αφήνουμε το μείγμα έτσι για 5-10΄ και στη συνέχεια το διηθούμε. Δείτε: Σωστή παρασκευή γιατρικών από βότανα.

Πού βρίσκουμε τα δραστικότερα; 

Είναι διαδεδομένη η λανθασμένη άποψη ότι τα άγρια φυτά είναι πιο δραστικά από τα καλλιεργούμενα. Όταν στα καλλιεργούμενα φυτά οι ποικιλίες που καλλιεργούνται, η περιποίηση των φυτών και η εποχή συλλογής, η φύλαξη (μέρη σκοτεινά και όχι υγρά) και η αποξήρανση (όταν χρειάζεται) είναι σωστές, τότε δεν παρατηρούνται ουσιαστικές διαφορές από τα άγρια. Επίσης, είναι σημαντικό να καταναλώνουμε τα βότανα σε διάστημα όχι μεγαλύτερο του ενός χρόνου από τη στιγμή της συλλογής τους.

Ενότητα 2η: Η ταυτότητά τους 

1. Βαλεριάνα, κέντρανθος (κόκκινη βαλεριάνα) 

Η βαλεριάνα είναι γνωστή από την αρχαιότητα. Από τον 18ο αιώνα χρησιμοποιείται ως κατευναστικό του κεντρικού νευρικού συστήματος. Η κόκκινη βαλεριάνα έχει ανάλογη δράση και χρησιμοποιείται στην κεντρική Ευρώπη, κυρίως στη Γερμανία. Τη βαλεριάνα τη βρίσκουμε κοντά σε ποτάμια και καταρράκτες, σε ελώδεις περιοχές και σε δάση. Το φυτό μπορεί να καλλιεργηθεί με σπόρους και μεταφυτεύοντας τις παραφυάδες σε βάθος 30 εκ. σε ελαφρύ έδαφος. Προτιμάει εδάφη ξηρά και πολύ ήλιο. 

Χρησιμοποιούμενα μέρη: Οι ρίζες της, οι οποίες συλλέγονται το φθινόπωρο και αποξηραίνονται στη σκιά, αφού πρώτα τις πλύνουμε καλά.
Χρήση: Σε μορφή εγχύματος λειτουργεί ως ήπιο κατευναστικό, αλλά βοηθά και στην αντιμετώπιση προβλημάτων αϋπνίας.
Προσοχή: Οι υψηλές και συνεχείς δόσεις μπορεί να προκαλέσουν πονοκέφαλο. Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για περισσότερες από 8 συνεχείς ημέρες. Επίσης, πρέπει να έχουμε υπόψη ότι ενισχύει τη δράση των υπνωτικών φαρμάκων. Σκόπιμο είναι να αποφεύγεται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και της γαλουχίας.

2. Δυόσµος 

Η καλλιέργειά του γίνεται με παραφυάδες σε ελαφρύ, όχι πολύ στεγνό έδαφος. Χρησιμοποιούμενα μέρη: Τα υπέργεια τμήματα του φυτού, που συλλέγονται ακριβώς πριν την άνθιση και αποξηραίνονται όσο το δυνατόν γρηγορότερα σε σκιά και σε θερμοκρασία χαμηλότερη των 35° C.
Χρήση: Το αιθέριο έλαιο χρησιμοποιείται εξωτερικά σε μυαλγίες και νευραλγίες. Πρέπει όμως να αποφεύγεται η επαφή των παρασκευασμάτων που περιέχουν αιθέριο έλαιο με το πρόσωπο και με τη μύτη. Ως έγχυμα χρησιμοποιείται κατά της γαστρίτιδας, των κολικών και της δυσπεψίας. Διευκολύνει την έκκριση της χολής. Επίσης, υποβοηθά την εφίδρωση στον πυρετό και τη γρίπη. Το βράσιμο των φύλλων σε νερό και η εισπνοή των υδρατμών βοηθά κατά του κρυολογήματος.
Προσοχή: Πρέπει να αποφεύγεται η παρατεταμένη χρήση του αιθέριου ελαίου για εισπνοές. Δεν πρέπει να δίνεται σε παιδιά για διάστημα μεγαλύτερο από 3 ημέρες, ενώ πρέπει να αποφεύγεται στα βρέφη. Μπορεί να μειώσει τη ροή του γάλακτος, γι’ αυτό πρέπει να χρησιμοποιείται με προσοχή κατά τη γαλουχία. Επίσης, πρέπει να χρησιμοποιείται με μεγάλη προσοχή κατά την κύηση. Η χρήση παρασκευασμάτων με δυόσμο αντενδείκνυται σε άτομα με απόφραξη του χοληδόχου πόρου ή/και με σοβαρή ηπατική βλάβη.

3. Γλυκόριζα 

Είναι ένα πολυετές φυτό που το συναντάμε ως αυτοφυές κυρίως στη Μακεδονία. Συλλέγεται από το φθινόπωρο μέχρι το τέλος Μαρτίου. Η αποξηραμένη ρίζα, αφού αφαιρεθεί ο πικρός φλοιός της, συστήνεται για κρυολογήματα, ερεθισμένο λαιμό και βρογχικό κατάρρου. Μειώνει τα επίπεδα των οξέων του στομάχου, ανακουφίζοντας έτσι από τις καούρες. Διευκολύνει επίσης τις κινήσεις του παχέος εντέρου. Αυξάνει τη ροή τns χολής και μειώνει τα επίπεδα χοληστερόλης στο αίμα. Δρα ως αποχρεμπτικό, μαλακτικό, αντιφλεγμονώδες, επενεργεί στα επινεφρίδια, είναι αντισπασμωδικό και ήπιο υπακτικό. Είναι επίσης μια από τις πιο ισχυρές αντι-ιικές ενώσεις που εχει μελετηθεί ποτέ

Χρησιμοποιούμενα μέρη: Οι ρίζες και τα ριζίδια, που πλένονται καλά και αποξηραίνονται.
Χρήση: Το αφέψημα έχει σπασμολυτική δράση και χρησιμοποιείται σε ενοχλήσεις στομάχου. Επίσης, είναι πολύ αποτελεσματικό στον ξηρό βήχα ως μαλακτικό και αποχρεμπτικό.
Προσοχή: Γενικά δεν πρέπει να καταναλώνεται σε υψηλές δόσεις, επειδή προκαλεί υπέρταση, οίδημα και υποκαλιαιμία. Πρέπει οπωσδήποτε να αποφεύγεται από τους υπερτασικούς. Επίσης, αντενδείκνυται σε άτομα με προβλήματα στη χοληδόχο κύστη, ηπατική κίρρωση, νεφρική ανεπάρκεια, αλλά και στην κύηση.

4. Αγριάδα ή άγρωστις ή αγρόπυρο 

Πρόκειται για ένα ζιζάνιο που βρίσκεται σε αγρούς και άγονες περιοχές και συλλέγεται την άνοιξη και το φθινόπωρο. Μπορούμε, επίσης, να το καλλιεργήσουμε και με σπόρους. 

Χρησιμοποιούμενα μέρη: Το ρίζωμα, που αποξηραίνεται στη σκιά, αφού πρώτα πλυθεί καλά.
Χρήση: Κυρίως πίνεται ως αφέψημα και ως διουρητικό για τις πέτρες στα νεφρά.
Προσοχή: Ακριβώς επειδή είναι πολύ δραστική, η αγριάδα πρέπει να καταναλώνεται με προσοχή. Το αφέψημα χρειάζεται να είναι πολύ αραιωμένο, καθώς υπάρχει περίπτωση εάν διαλυθούν απότομα οι πέτρες να τραυματίσουν την ουροδόχο κύστη ή/και τους ουρητήρες και να παρατηρηθεί αίμα στα ούρα.

5. Βερβάσκο ή φλόµος 

Πρόκειται για ένα πολύ κοινό φυτό στη χώρα μας, που μπορεί επίσης να πολλαπλασιαστεί και με την καλλιέργεια σπόρων. 

Χρησιμοποιούμενα μέρη: Τα άνθη, αποξηραμένα σε σκιά σε ξηρές εποχές, στον αέρα. Τα συλλέγουμε από τα διετή φυτά από τον Ιούλιο μέχρι τον Σεπτέμβριο.
Χρήση: Το έγχυμα ενδείκνυνται για τον παραγωγικό βήχα και τη βρογχική καταρροή.
Προσοχή: Το έγχυμα πρέπει να διηθείται με πανί, για να απομακρύνονται οι τρίχες που έχει το φυτό.

6. Γλυκάνισος ή άνισο 

Είναι ένα μονοετές φυτό με χαρακτηριστική ωραία μυρωδιά, του οποίου η καλλιέργεια γίνεται με σπόρους που φυτεύονται την άνοιξη σε σειρές. Χρησιμοποιούμενα μέρη: Ο καρπός (αποξηραμένος), που συλλέγεται τον Ιούλιο ή τον Αύγουστο.
Χρήση: Το πίνουμε για να αντιμετωπίσουμε τη βρογχική καταρροή.
Προσοχή: Αντενδείκνυται σε άτομα με υπερευαισθησία στον άνισο ή στη μινθόλη. Μπορεί να προκαλέσει ποικίλες αλλεργικές αντιδράσεις (δερματικές, αναπνευστικές, γαστρεντερικές).

7. Δεντρολίβανο ή αρισµαρές 

Είναι ένας μεσογειακός θάμνος που πολλαπλασιάζεται με βλαστούς που αφήνονται να βγάλουν ρίζες ή αναπτύσσονται από σπόρους. Το συλλέγουμε φρέσκο όλο τον χρόνο. 

Χρησιμοποιούμενα μέρη: Τόσο τα ξηρά (αποξηραίνονται σε θερμοκρασία χαμηλότερη των 35° C), όσο και τα χλωρά φύλλα.
Χρήση: Εξωτερικά χρησιμοποιείται σε ερεθισμούς του δέρματος και σε εντριβές για ρευματικές παθήσεις, διότι προκαλεί τοπική υπεραιμία. Όταν λαμβάνεται εσωτερικά, δρα ως τονωτικό, σαν εμμηναγωγό και εκτρωτικό. Το έγχυμα μπορεί επίσης να χρησιμεύσει και κατά της πιτυρίδας, ως τελευταίο ξέπλυμα στα μαλλιά.
Προσοχή: Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Επίσης, σε μεγάλες δόσεις μπορεί να προκαλέσει σπασμούς και ίλιγγο.

8. Θυµάρι 

Θάμνος που βρίσκεται σε άγρια κατάσταση ή καλλιεργείται με σπόρους που φυτεύονται σε σειρές.
Χρησιμοποιούμενα μέρη: Τα κλαδιά του, που συλλέγονται πριν την άνθιση και κατά τη διάρκειά της το καλοκαίρι. Το φυτό αποξηραίνεται σε σκιά και σε θερμοκρασία χαμηλότερη των 35° C.
Χρήση: Το έγχυμα χρησιμοποιείται για λοιμώξεις του θώρακα και ως αποχρεμπτικό σε βρογχική καταρροή.
Προσοχή: Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Επίσης, σε πολύ υψηλές τοξικές δόσεις μπορεί να προκαλέσει πονοκέφαλο, ίλιγγο και νεφρικές διαταραχές.

9. Μαϊντανός ή πετροσέλινο 

Είναι αυτοφυές στην Ελλάδα, αλλά καλλιεργείται και με σπόρους. Χρησιμοποιούμενα μέρη: Κυρίως τα υπέργεια τμήματα, αλλά και οι ρίζες, που αποξηραίνονται σε θερμοκρασία χαμηλότερη των 40° C.
Χρήση: Το αφέψημα είναι διουρητικό και εμμηναγωγό.
Προσοχή: Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και σε περιπτώσεις φλεγμονής των νεφρών. Μπορεί να λαμβάνεται με εξαιρετική προσοχή σε περιπτώσεις οιδήματος που έχει προκληθεί από καρδιακή ή/και νεφρική ανεπάρκεια. Έχουν αναφερθεί περιστασιακές αλλεργικές αντιδράσεις από το δέρμα και τους βλεννογόνους. Επίσης, σε μεγάλες δόσεις προκαλεί μέθη.

10. Μάραθο ή µάλαθρο 

Χρησιμοποιείται από τους ρωμαϊκούς χρόνους και πιστεύεται ότι βοηθάει στο αδυνάτισμα. Μάλιστα, λέγεται ότι το όνομά του προέρχεται από το ρήμα μαραίνω που σημαίνει αδυνατίζω. Στην Ελλάδα το συναντούμε ως αυτοφυές σε ξηρούς τόπους. Η καλλιέργειά του γίνεται με σπόρους που σπέρνονται σε σειρές.
Χρησιμοποιούμενα μέρη: Οι ώριμοι καρποί (αποξηραμένοι), που συλλέγονται το φθινόπωρο.
Χρήση: Το έγχυμα και το αφέψημα χρησιμοποιούνται ως φάρμακα του πεπτικού συστήματος, για τη δυσπεψία, τους κοιλιακούς και στομαχικούς πόνους, αλλά και για τους κολικούς. Το έγχυμα (με την προσθήκη μελιού) χρησιμοποιείται για τη βρογχική καταρροή (και σε παιδιά).
Προσοχή: Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται στην εγκυμοσύνη και στη γαλουχία. Έχουν αναφερθεί περιστασιακές αλλεργικές αντιδράσεις από το δέρμα και τους βλεννογόνους. Επίσης, σε μεγάλες δόσεις προκαλεί μέθη.

11. Μαντζουράνα 

Είναι αυτοφυής στην Ελλάδα, αλλά καλλιεργείται και με σπόρους. Χρησιμοποιούμενα μέρη: Τα υπέργεια τμήματα του φυτού, που συλλέγονται από τον Ιούλιο μέχρι τον Αύγουστο και αποξηραίνονται στη σκιά.
Χρήση: Το αφέψημα είναι ορεκτικό, ευεργετικό για το στομάχι, αντισπασμωδικό, διουρητικό. Το κατάπλασμα με οινόπνευμα χρησιμεύει στον καθαρισμό των πληγών.
Πολλές θεραπευτικές ιδιότητες αποδίδονται στη μαντζουράνα, αλλά μέχρι στιγμής δεν είναι καλά τεκμηριωμένες επιστημονικά.
Προσοχή: Σε μεγάλες δόσεις μπορεί να γίνει ηπατοτοξική, γι’ αυτό και η κατάχρηση του αφεψήματος είναι επικίνδυνη. Προσοχή επίσης χρειάζεται και στην εξωτερική εφαρμογή του φυτού. Πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι περιέχει σε χαμηλές συγκεντρώσεις αρβουτίνη και υδροκινόνη, που οδηγούν σε αποχρωματισμό του δέρματος.

12. Νεροµολόχα ή αλθέα 

Είναι ένα φυτό πολύ κοινό στην Ελλάδα που καλλιεργείται κιόλας. Πολλαπλασιάζεται με τη ρίζα, σπανίως και με σπόρους. 

Χρησιμοποιούμενα μέρη: Οι ρίζες, οι οποίες συλλέγονται στο τέλος του φθινοπώρου, αποθηκεύονται σε δροσερό μέρος και στη συνέχεια ξεφλουδίζονται και ξηραίνονται σε θερμοκρασία 50-60° C. Επίσης, τα φύλλα και τα άνθη, που συλλέγονται το καλοκαίρι.
Χρήση: Τα φύλλα και τα άνθη χρησιμοποιούνται όμοια με τη μολόχα. Επιπλέον, οι ρίζες έχουν αντιφλεγμονώδη δράση σε ήπιες φλεγμονές του γαστρικού βλεννογόνου.
Προσοχή: Η ταυτόχρονη χρήση με άλλα φάρμακα μπορεί να επιβραδύνει την απορρόφησή τους.

13. Μελισσόχορτο ή µέλισσα 

Το βότανο αυτό ήταν δημοφιλές μεσαιωνικό ελιξήριο νεότητας. Στη χώρα μας το συναντάμε παντού ως αυτοφυές. Επίσης, καλλιεργείται με σπόρους, που βλασταίνουν αργά, ή με διαίρεση φυτών. Προτιμά καλά εδάφη που δεν είναι πολύ στεγνά. 

Χρησιμοποιούμενα μέρη: Τα φύλλα (αποξηραμένα ή φρέσκα), που συλλέγονται πριν την άνθιση. Τα φύλλα αποξηραίνονται σε σκιά και σε θερμοκρασία χαμηλότερη των 35° C, όσο το δυνατόν γρηγορότερα, γιατί γίνονται καφέ αν αποξηρανθούν πολύ αργά.
Χρήση: Σε μορφή εγχύματος, ως κατευναστικό. Το μελισσόχορτο είναι γνωστό για την αντισπασμωδική, αντιφλεγμονώδη και αντιμικροβιακή του δράση.  Παράλληλα, τονώνει την καρδιά και το κυκλοφορικό σύστημα, προκαλώντας διαστολή των αγγείων, με αποτέλεσμα να μειώνεται η πίεση του αίματος.  Θεωρείται πολύ σημαντική η συμβολή του στην καταπολέμηση των ιών.

14. Μολόχα 

Είναι ένα μονοετές φυτό πολύ κοινό στην Ελλάδα, που συναντάται σε υγρές περιοχές, σε αγρούς και στην άκρη των δρόμων. 

Χρησιμοποιούμενα μέρη: Τα άνθη ή/και τα φύλλα, που συλλέγονται από τον Ιούνιο έως τον Αύγουστο και αποξηραίνονται γρήγορα στη σκιά.
Χρήση: Σχεδόν πάντα δίνεται ως αφέψημα σε ερεθισμούς του στοματικού βλεννογόνου και του λάρυγγα, όταν συνοδεύονται από ξηρό βήχα. Είναι καταπραϋντικό. Εξωτερικά χρησιμοποιείται σε φλεγμονές του δέρματος.

15. Ρίγανη 

Είναι ένα βότανο διαδεδομένο από την αρχαιότητα. Η σύγχρονη έρευνα έχει ανακαλύψει τις αντιμικροβιακές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητές της. Είναι αυτοφυές σε ασβεστούχα και πυριτιούχα εδάφη σε ζεστές περιοχές, σε φτωχά βοσκοτόπια, στην άκρη των δρόμων και αλλού. Μπορεί και να καλλιεργηθεί όταν πάρουμε ολόκληρο το φυτό και το μεταφυτέψουμε. 

Χρησιμοποιούμενα μέρη: Τα υπέργεια τμήματα του ανθισμένου φυτού, αποξηραμένο σε σκιά και σε θερμοκρασία χαμηλότερη των 35° C.
Χρήση: Το έγχυμα δίνεται κατά του βήχα, σε βρογχική καταρροή και γενικά στις παθήσεις των αναπνευστικών οδών. Χρησιμοποιείται ως διουρητικό, σε ενοχλήσεις του ουροποιητικού συστήματος, σε κοιλιακά άλγη, καθώς και για γαργάρες και πλύσεις του στόματος. Είναι αντιφλεγμονώδες για τον λάρυγγα και τα ούλα. Το μάσημα ριγανόξυλου ανακουφίζει τον πονόδοντο.

16. Τίλιο ή φλαµούρι 

Βρίσκεται στα δάση, αλλά καλλιεργείται κιόλας. 

Χρησιμοποιούμενα μέρη: Από το δέντρο, που ανθίζει τον Μάιο με Ιούλιο, χρησιμοποιούμε φαρμακευτικά τα άνθη, που συλλέγονται μόλις ανοίξουν τελείως και ξηραίνονται σε σκιά και σε θερμοκρασία χαμηλότερη των 35° C.
Χρήση: Τα άνθη χρησιμοποιούνται σε περιπτώσεις κρυολογήματος και ως εφιδρωτικό φάρμακο. Το Ελληνικό τίλιο είναι πολύ πλούσιο σε βλέννη με πολυσακχαρίτες και κάνει καλό στο στομάχι.

17. Φασκόµηλο ή αλισφακιά 

Πρόκειται για ένα φυτό που συνδέεται με τη μακροβιότητα. Είναι αυτοφυές στις χώρες της Μεσογείου, αλλά καλλιεργείται και σε κήπους με σπόρους ή κομμάτια ρίζας. 

Χρησιμοποιούμενα μέρη: Τα φύλλα του, που συλλέγονται το καλοκαίρι, αποξηραμένα σε σκιά και σε θερμοκρασία χαμηλότερη των 35° C, αλλά και χλωρά.
Χρήση: Το φυτό έχει αντιμικροβιακές και στυπτικές ιδιότητες. Το έγχυμα χρησιμοποιείται εξωτερικά σε φλεγμονές των βλεννογόνων και εσωτερικά στη δυσπεψία. Επίσης, είναι ιδανικό για γαργάρες και στοματικές πλύσεις.
Προσοχή: Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται στην εγκυμοσύνη και τη γαλουχία, ούτε από όσους έχουν επιληψία, υπέρταση και από τα μικρά παιδιά. Επίσης, σε μεγάλες δόσεις μπορεί να προκαλέσει δηλητηριάσεις. 

18. Τουσσιλάγκο ή βήχιο ή χαµαιλεύκη 

Πρόκειται για ένα πολύ κοινό πολυετές ελληνικό φυτό που συναντάται σε υγρά μέρη. 

Χρησιμοποιούμενα μέρη: Τα άνθη, που συλλέγονται νωρίς την άνοιξη και αποξηραίνονται σε σκιά, και τα φύλλα, που συλλέγονται τον Μάιο και τον Ιούνιο και αποξηραίνονται στον ήλιο.
Χρήση: Ο Ιπποκράτης και ο Διοσκουρίδης το αναφέρουν ως αποχρεμπτικό. Το έγχυμα από το φυτό αυτό χρησιμοποιείται σε οξεία βρογχική καταρροή και σε ήπιες φλεγμονές του στοματικού και φαρυγγικού βλεννογόνου.
Προσοχή: Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται περισότερο από 4-6 εβδομάδες συνολικά κατ’ έτος. Η χρήση παρασκευασμάτων με τουσσιλάγκο αντενδείκνυται σε άτομα με πέτρες στη χοληδόχο κύστη, με απόφραξη του χοληδόχου πόρου και συναφείς παθήσεις.
Εφιστάται η προσοχή κατά την παρασκευή και τη χρήση του, δεδομένου ότι το φυτό περιέχει ηπατοτοξικά συστατικά και η ημερήσια δόση δεν πρέπει να υπερβαίνει συνολικά τα 100 μg σε αυτά τα συστατικά.

19. Χαµοµήλι 

Είναι ένα πολύ κοινό και γνωστό φυτό στη χώρα μας. Καλλιεργείται μερικές φορές με σπόρους, που σπέρνονται αργά το φθινόπωρο ή την άνοιξη. Το άγριο χαμομήλι ανθίζει από τον Ιούνιο έως τον Σεπτέμβριο. 
Χρησιμοποιούμενα μέρη: Τα «κεφάλια», αποξηραμένα σε σκιά και σε θερμοκρασία χαμηλότερη των 35˚ C.
Χρήση: Εσωτερικά -κυρίως ως έγχυμα- χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις στομαχικών διαταραχών και μολύνσεων του στόματος ή του λάρυγγα. Εξωτερικά -με τη μορφή εγχύματος σε κομπρέσες- χρησιμοποιείται σε δερματικά εξανθήματα, σε εγκαύματα και σε φλεγμονές των ματιών.
Προσοχή: Για τις πλύσεις των ματιών με χαμομήλι εφιστάται η προσοχή κατά τη διήθηση του εγχύματος, ώστε να μην υπάρχουν κόκκοι γύρης ή σκόνη στο διήθημα, που μπορεί τελικά να επιδεινώσουν το πρόβλημα. Επίσης, δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για παρατεταμένο χρονικό διάστημα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

20. Φλισκούνι ή βληχόνι 
Είναι είδος συγγενές της μέντας και του δυόσμου και μπορεί να χρησιμοποιηθεί αντί γι’ αυτά. Βρίσκεται αυτοφυές σε ολόκληρη την Ελλάδα, συνήθως κοντά σε νερά και σε παραθαλάσσιες περιοχές, αλλά μπορεί και να καλλιεργηθεί. Χρησιμοποιούμενα μέρη: Τα φύλλα και τα άνθη, που συλλέγονται από τον Ιούνιο έως τον Οκτώβριο.
Χρήση: Πίνουμε το αφέψημα ή το έγχυμα ως τονωτικό, ευεργετικό για το στομάχι και καταπραϋντικό κατά της βρογχίτιδας, της ημικρανίας, των ιλίγγων και της διάρροιας. Το κατάπλασμα μπαίνει σε αποστήματα και μώλωπες. Επίσης, χρησιμεύει και για να κάνουμε γαργάρες για τις παθήσεις του ρινοφάρυγγα, για το βήχα και γενικά για το άσθμα και τη γρίπη.

21. Ταραξάκο ή πικραλίδα ή αγριοράδικο
Είναι πολύ κοινό φυτό και το συναντάμε σε χωράφια, στις άκρες των δρόμων και σε ακαλλιέργητες περιοχές.
Χρησιμοποιούμενα μέρη: Η ρίζα, η οποία πρέπει να κόβεται κατά μήκος πριν αποξηρανθεί στον ήλιο ή στη σκιά και συλλέγεται το φθινόπωρο. Επίσης τα φύλλα, καθώς και ολόκληρο το φυτό.
Χρήση: Το έγχυμα από τα φύλλα και ο χυμός τους έχουν διουρητική και ορεξιογόνο δράση. Επίσης, διευκολύνουν την έκκριση της χολής.
Προσοχή: Όπως συμβαίνει και με όλα τα φυτά που περιέχουν πικρά συστατικά, μετά την κατανάλωσή του μπορεί να προκληθεί πεπτική δυσανεξία λόγω γαστρικής υπεροξύτητας.
Η χρήση παρασκευασμάτων με ταραξάκο αντενδείκνυται σε άτομα με απόφραξη του χοληδόχου πόρου και συναφείς παθήσεις. Σε περιπτώσεις με πέτρες στη χοληδόχο κύστη μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο κατόπιν ιατρικής συμβουλής.

22. Γεντιανή 
Είναι πολυετές φυτό, αυτοφυές στην Ελλάδα. 
Χρησιμοποιούμενα μέρη: Η αποξηραμένη ρίζα, που ξεθάβεται το φθινόπωρο.
Χρήση: Το έγχυμα δίνεται ως διεγερτικό της όρεξης.
Προσοχή: Γενικά δεν πρέπει να καταναλώνεται σε υπερβολικές δόσεις. Αντενδείκνυται σε άτομα με έλκος στομάχου ή/και δωδεκαδακτύλου. Υπερευαίσθητα άτομα μπορεί να εμφανίσουν πονοκέφαλο.

ΕΥΧΑΡΙΣΤΟΥΜΕ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗ δρ. ΕΛΕΝΗ ΣΚΑΛΤΣΑ, αναπληρώτρια καθηγήτρια Φαρμακογνωσίας και Χημείας Φυσικών Προϊόντων στη Φαρμακευτική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Το είδα: www.vita.gr